Always laugh when you can, it is cheap medicine.

Home » Kennis » Voortgangstoets/Crux » Farmacotherapie » Zwangerschap en lactatie

Zwangerschap en lactatie

Tijdens de zwangerschap kunnen medicijnen een andere werking, bijwerkingen en toxiciteit geven. Daarom mogen geneesmiddelen alleen op zeer strikte indicatie voorgeschreven worden aan zwangere patiënten. De beste bron die hiervoor geraadpleegd kan worden is de Teratologie Informatie Service van het Lareb. 

Indien een geneesmiddel leidt tot (structurele) aangeboren afwijkingen, wordt de stof teratogeen genoemd. Er wordt ook gesproken over embryo- of foetotoxische stoffen. Deze stoffen hebben een toxisch effect op de bevruchting en/of op de embryofoetale ontwikkeling. 

  • In het eerste trimester speelt vooral een verhoogd risico op abortus en aanlegstoornissen zoals spina bifida. 
  • In het tweede trimester staat het risico op groeivertraging op de voorgrond.
  • In het derde trimester is het risico op farmacologische effecten van het geneesmiddel het grootst (insuline, schildklierremmers).
  • Vlak voor de bevalling is het risico op een gecompliceerde partus door bijvoorbeeld een verhoogde bloedingsneiging of door weeënremmers (opiaten, NSAID’s)

Het classificatiesysteem kan het risico inschatten om het middel tijdens de zwangerschap voor te schrijven:

  • Meest veilig: kan gebruikt worden (bijvoorbeeld paracetamol, nadroparine, amoxicilline, claritromycine, acetylsalicylzuur
  • Waarschijnlijk veilig: kan gebruikt worden, maar een geneesmiddel uit de groep ‘meest veilig’ heeft de voorkeur (bijvoorbeeld metoprolol, metformine, diclofenac en ibuprofen (1e en 2e trimester))
  • Mogelijk risico: nadelige effecten afwegen tegen het belang van de behandeling. Controle bij gebruik. 
  • Risico op aangeboren afwijkingen: alleen gebruiken in uitzonderingsgevallen met extra controles. (Bijvoorbeeld carbamazepine, acenocoumarol, fenprocoumon, doxycycline, gentamicine, enalapril) 
  • Risico onbekend: onvoldoende informatie beschikbaar. Kies een middel waar meer bekend is over de veiligheid. (Bijvoorbeeld ciprofloxacine)

Indien het gebruik van geneesmiddelen tijdens de lactatie noodzakelijk is, is het van belang te kijken over het al dan niet voortzetten van de borstvoeding. Er kan altijd overgegaan worden op flesvoeding.

 

Bronnenlijst

  1. 2021. Reader Farmacotherapie. [ebook] Nijmegen: NVKFB. Available at: <https://nvkfb.nl/wp-content/uploads/2022/01/FTE-Reader-november-2021_track23122021.pdf> [Accessed 11 January 2022].