Always laugh when you can, it is cheap medicine.

Home » Kennis » Farmacotherapie » Antidiabetica medicatie

Antidiabetica medicatie

Onder normale omstandigheden ligt de bloedglucose tussen de 4-8 mmol/l. Bij diabetes mellitus type 1 is er een absoluut insuline tekort door auto-immuun destructie van de β-cellen in de pancreas. Bij diabetes mellitus type 2, is er een relatief tekort aan insuline door toegenomen insulineresistentie in de lever-, spier en vetweefsels en een zekere mate van disfunctie van de β-cellen. Insulineresistentie is geassocieerd met overgewicht. De behandeling bestaat uit levensstijladvies (bewegen, caloriebeperking). Als dit niet voldoende heeft kan medicatie worden gegeven zoals biguaniden, sulfonylureumderivaten, α-glucosidaseremmers, thiazolidinedionen (PPAR-ϒ-agonisten), incretine-enhancers (DPP4-remmers) of SGLT2-remmers. Metformine gevolgd door sulfonylureumderivaten zijn eerste keus. Als dit tekort schiet worden, net als bij type 1, insuline-injecties gegeven. 

 

Metformine (biguaniden)

Metformine remt de glucoseproductie in de lever en verhoogt de perifere gevoeligheid voor insuline. Om metformine te krijgen, moet de nierfunctie van de patiënt goed genoeg zijn. Het middel wordt namelijk renaal geklaard, waardoor de bloedconcentratie verhoogd en de halfwaardetijd verlengd is bij nierinsufficiëntie. Er kan dan een lactaatacidose optreden. Daarom is het gecontra-indiceerd bij lever- en nierinsufficiëntie, bij hartfalen en bij ernstige hypoxemie. Bij het begin van behandeling met metformine treden vaak maag-darmklachten op (misselijkheid, braken, diarree).  De behandeling met metformine dient gestopt te worden tijdens een onderzoek met jodiumhoudende contrastvloeistof en een operatie onder algehele narcose. Na 48 uur mag er weer gestart worden. 

 

Sulfonylureumderivaten (SU-derivaten)

SU-derivaten stimuleren onafhankelijk van de glucoseconcentratie de afgifte van insuline uit β-cellen. Er zijn kortwerkende (tolbutamide, gliclazide) en langwerkende middelen (glibenclamide, glimepride). De eerste keus is gliclazide, omdat de kans op hypokaliëmie het kleinst is hierbij. De belangrijkste bijwerking is dus hypokaliëmie. Dit treedt vooral op bij een verminderde nierfunctie. Ook kan er een hypoglykemie ontstaan. Er is dan stimulatie van het adrenerge systeem (tachycardie, zweten, onrust en tremoren). Wanneer de energievoorziening naar de hersenen tekortschiet, ontstaan neuroglycopene verschijnselen zoals dysartrie dubbelzien, hoofdpijn, concentratiestoornissen en verwardheid. 

 

SGLT2-remmers

Sodium-Glucose-cotransporter 2 (SGLT2) remmers blokkeren selectief en reversibele de natrium-glucose contransporter 2 in de nieren. Hierdoor wordt de renale glucose reabsorptie geremd, waardoor glucose wordt uitgescheiden in de urine. Het middel wordt voorgeschreven als metformine, SU-derivaten en insuline ontoereikend zijn. De belangrijkste bijwerking is euglycemische diabetische ketoacidose (EDKA) wat vooral optreedt bij een koolhydraatarm dieet. Deze diagnose wordt gemakkelijk gemist

 

Insulinen

Insuline is noodzakelijk bij diabetes mellitus type 1. Bij type 2 is het nodig als er onvoldoende resultaat is op de andere medicijnen.  Er zijn verschillende soorten insuline die kortwerkend, langwerken en/of snelwerkend (figuur 1) zijn. Het verschil zit vooral in de werkingsduur en de piekwerking. Belangrijk is het denken in insulineprofielen. De voornaamste bijwerking van insuline is een hypoglykemie. Dit kan ontstaan door een overdosering, te laat of te weinig eten, alcohol en lichamelijke inspanning. Bij nierinsufficiëntie is die kans groter.

Figuur 1: werkingsduur van verschillende soorten insuline.

Bron: What Are The Different Types of Insulin? - Diabetes Self Caring [Internet]. Diabetes Self Caring. 2022 [cited 12 January 2022]. Available from: https://www.diabetesselfcaring.com/what-are-the-different-types-of-insulin/


Bronnenlijst

  1. 2021. Reader Farmacotherapie. [ebook] Nijmegen: NVKFB. Available at: <https://nvkfb.nl/wp-content/uploads/2022/01/FTE-Reader-november-2021_track23122021.pdf> [Accessed 11 January 2022].