Kinderfracturen

Volgens de statistieken zal één op de drie kinderen tijdens zijn jeugd een fractuur oplopen (jongens 40%, meisjes 28%). Van een fractuur wordt gesproken wanneer een bot gebroken is. Een breuk hoeft slechts een scheurtje te zijn maar kan zich ook als een volledige verbrijzeling van een bot presenteren. 
De meeste fracturen ontstaan bij kinderen door valpartijen, met de fiets, skateboard, trampoline of door een val uit een klimrek of stapelbed. Naast deze accidentele oorzaken dient nagegaan te worden of er sprake is van mogelijke kindermishandeling. 
Botten van kinderen verschillen van die van volwassenen. Kinderen hebben een veel sterker periost (botvlies) om hun bot heen zitten. Daarnaast hebben kinderen nog (open) groeischijven aan de uiteinden van hun pijpbeenderen. Een bot van een kind hoeft bij een ongeval niet (volledig) door te breken. Mogelijk ontstaat er een barst in een bot maar voorkomt het sterke botvlies dat de botten van hun plaats gaan. Dit wordt ook wel een greenstick fractuur of twijgbreuk genoemd (figuur 1). Een torus fractuur (buckle fractuur) is een incomplete fractuur waarbij een een ‘buckle’ van de cortex ontstaat (figuur 1).

 

Figuur 1: een greenstick fractuur (rode pijlen) en torus fractuur (witte pijlen).

Bron: Jansdal, Z., 2021. Ziekenhuis St Jansdal. [online] Stjansdal.nl. Available at: <https://www.stjansdal.nl/folders/pols-fractuur-bij-kinderen>  & Singh, D., 2021. Greenstick Fractures Presentation and Treatment | Bone and Spine. [online] Bone and Spine. Available at: <https://boneandspine.com/greenstick-fracture/> [12 April 2021].

 

Epifysairbreuken zijn fracturen die door de epifysairschijf, of het gewricht gaan. Deze worden geclassificeerd volgens de Salter-Harris classificatie (figuur 2).

Figuur 2: classificatie volgens Salter-Harris van epifyseale breuken.

Bron: SomePoMed. 2021. Salter-Harris classification. [online] Available at: <https://somepomed.org/articulos/contents/mobipreview.htm?26/8/26762> [Accessed 12 April 2021].

 

Geschat komen er 175.000 botbreuken in Nederland per jaar voor, dat zijn bijna 500 mensen per dag die hun bot breken. De precieze incidentie van fracturen bij kinderen is echter onbekend. De meest voorkomende fracturen bij kinderen zijn de distale radius, supracondylaire humerus, proximale humerus, sleutelbeen, femurschacht en tibiaschacht

 

Anamnese
Stel een kind eerst op zijn gemak en zorg voor adequate pijnstilling. Vraag vervolgens bij het vermoeden van een fractuur naar:

  • De trauma: wat is er gebeurd?
  • Locatie en tijdstip van het ongeval: waar en wanneer.
  • Bijkomende klachten: gevoelsstoornissen, parese, pijn, bijkomend letsel.
  • Bij de volgende punten in het consult (met de ouders) moet een vermoeden van kindermishandeling overwogen worden:
    • Geen passende verklaring voor het letsel
    • Wisselende verklaringen voor het letsel
    • De verklaring voor het ongevalsmechanisme past niet bij het ontwikkelingsniveau van het kind
    • Ongebruikelijke plaats van het letsel
    • Vertraging in het zoeken van (medische) hulp

 

Lichamelijk onderzoek

  • Inspectie: zwelling (hemartros), rode huid, afwijkende stand (rotatie, angulatie, verkorting/verlenging) 
  • Palpatie: asdrukpijn (hevige pijn wanneer op de lengterichting van een bot druk uitgeoefend wordt) 
  • Auscultatie: krakend geluid 
  • Functie: functio laesa, het bot is niet/beperkt belastbaar en bewegingen zijn niet/beperkt mogelijk

Voer het lichamelijk en bewegingsonderzoek onderzoek uit op geleide van pijn. Probeer niet te forceren, hiermee kan je het omliggende weefsel en structuren namelijk aantasten.

 

Aanvullend onderzoek
Wanneer op basis van anamnese en lichamelijk onderzoek een fractuur wordt vermoed, wordt er een röntgenopname gemaakt. Van het desbetreffende gebied wordt altijd een opname in (minstens) 2 verschillende richtingen gemaakt. Regelmatig is een fractuur slechts in één richting zichtbaar. Een opname in slechts één richting is echter nooit voldoende. Bij uitgebreidere breuken bij jongere patiënten, wordt vaak ook een CT-scan of een MRI-scan gemaakt.

 

Behandeling
Behandel een kinderfractuur in het licht van leeftijd, geslacht, afstand tot de groeischijven en restgroei. Bij consolidatie van kinderfracturen wordt gestreefd naar een anatomische stand van het bot. 

  • Proximale humerus
    • Conservatief beleid (meestal): 2 weken geen rotatiebewegingen, sling
    • Gesloten repositie en immobilisatie
    • Operatief beleid: gesloten repositie en percutaan fixeren, open repositie en interne fixatie (ORIF) 
  • Supracondylaire humerus
    • Conservatief beleid (zelden): gipsimmobilisatie
    • Gesloten repositie en immobilisatie
    • Operatief beleid: open repositie en interne fixatie (ORIF)
    • Fysiotherapie
  • Distale radius
    • Conservatief beleid (meestal): gipsimmobilisatie
    • Gesloten repositie en immobilisatie
    • Operatief beleid: open repositie en interne fixatie (ORIF)
  • Sleutelbeen
    • Conservatief beleid (meestal): rust (sling 1-3 weken)
    • Operatief beleid: open repositie en interne fixatie (ORIF)
  • Femurschacht
    • Conservatief beleid: gipsbroek, Pavlik-bandage, tractie (Bryant, Russell, Weber-bok)
    • Operatief beleid: open repositie en interne fixatie (ORIF)
    • Fysiotherapie 
  • Tibiaschacht
    • Conservatief beleid (meestal): gipsimmobilisatie
    • Gesloten repositie en immobilisatie 
    • Operatief beleid (zelden): open repositie en interne fixatie (ORIF) 

 

Prognose
Over het algemeen genezen kinderen sneller en is de duur van de behandeling vaak korter dan bij volwassenen. Hoe jonger het kind, hoe sneller de genezing. Zolang een kind nog restgroei heeft, is het lichaam in staat om eventuele standsafwijkingen zelfstandig te corrigeren. Mogelijke complicaties van (behandelingen van) fracturen bij kinderen zijn:

  • Infectie
  • Zenuwletsel
  • Delayed union
  • Malunion
  • Disunion



Bronnenlijst

  1. van Elzakker, I. Botbreuken bij kinderen. https://www.amc.nl/web/nieuws-en-verhalen/ons/botbreuken-bij-kinderen.htm (accessed 10 April 2021).

  2. Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVVH). Richtlijn Fracturen bij kinderen. https://nvfk.kngf2.nl/binaries/content/assets/bi/nvfk/onbeveiligd/richtlijnen-en-es/fracturen_bij_kinderen.pdf (accessed 10 April 2021).

  3. Naranje SM, Erali RA, Warner Jr WC, Sawyer JR, Kelly DM. Epidemiology of Pediatric Fractures Presenting to Emergency Departments in the United States. Journal of Pediatric Orthopaedics 2016; 36(4): . https://journals.lww.com/pedorthopaedics/Abstract/2016/06000/Epidemiology_of_Pediatric_Fractures_Presenting_to.14.aspx (accessed 10 April 2021).

  4. Meander Medisch Centrum. Kinderfracturen . https://www.meandermc.nl/patientenportaal/Professionals/Afdelingen-Specialismen/CHI/aandachtsgebieden/TRA/kinderfracturen/ (accessed 10 April 2021).

  5. Paediatric Musculoskeletal Matters International (PMM). Common fractures in children. http://www.pmmonline.org/page.aspx?id=848 (accessed 10 April 2021).

  6. Weiss AB. The Most Common Fractures in Kids. https://www.weissorthopedics.com/blog/the-most-common-fractures-in-kids (accessed 10 April 2021).

  7. Ongeval Stichting. Botbreuken bij kinderen. http://www.ongevalstichting.nl/Patienten-Voorlichting/Letsels-bewegingsapparaat/Botbreuken-kinderen (accessed 10 April 2021).

  8. Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie. Botbreuken. https://www.trauma.nl/pub/botbreuken (accessed 10 April 2021).

  9. van der Plas A. Fractuurleer. https://www.startpuntradiologie.nl/basiskennis/fractuurleer/index.html (accessed 10 April 2021).

  10. Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). Richtlijn signalering kindermishandeling. https://www.nhg.org/sites/default/files/content/nhg_org/uploads/richtlijn_signalering_kindermishandeling_definitief_18_okt_2016.pdf (accessed 10 April 2021).

  11. Orthopedie.nl. Gebroken pols. https://www.orthopedie.nl/orthopedie/botbreuken-botfracturen/gebroken-pols/ (accessed 10 April 2021).

  12. Alrijne ziekenhuis. Fracturen. https://www.alrijne.nl/aandoeningen-behandelingen/behandelingen/fracturen (accessed 10 April 2021).