Enkelbandenletsel

De enkelbanden verbinden de voet aan het onderbeen en zorgen daarbij voor stabilisatie, beweeglijkheid en vangen gewicht op. Een enkelband distorsie is het gevolg van een overrekking van de enkelband door een inversie of eversie trauma (de enkel is ‘omgezwikt’). Na verloop van tijd ontstaat zwelling door oedeemvorming. Een enkelband ruptuur is een (gedeeltelijke) scheur in de enkelband. Veelvoorkomend is de laterale enkelband, de mediale enkelband is zelden gescheurd. Incidentie van enkelbandenletsel is als volgt:

  • Distorsie: 8/1000 patiënten per jaar in de huisartspraktijk. 
  • Ruptuur: 10-20% van de distorsies op de SEH. 
  • Fractuur: 5% van de distorsies in de huisartspraktijk, 20% van de distorsies op de SEH.

 

Anamnese 
In het eerste consult na het trauma is het belangrijk om eerst te bepalen of er sprake kan zijn van een fractuur, voordat je onderscheid probeert te maken tussen een enkelband distorsie en een ruptuur. Onvermogen tot belasten van de enkel direct na het trauma (4 stappen zetten zonder hulp) maakt een fractuur waarschijnlijker.

 

Lichamelijk onderzoek 
Eerste consult na trauma
In het eerste consult pas je de Ottawa Ankle Rules toe ter uitsluiting van een fractuur en te bepalen of een foto gemaakt moet worden: 

  • Onvermogen van de patiënt om direct na het trauma én in de onderzoekskamer de enkel te belasten door het maken van 4 stappen zonder hulp, of
  • A Pijn bij palpatie van de achterzijde van de onderste 6 cm van de laterale malleolus, of
  • B Pijn bij palpatie van de achterzijde van de onderste 6 cm van de mediale malleolus, √≥f
  • C Pijn bij palpatie van de basis van het os metatarsale V, of
  • D Pijn bij palpatie van het os naviculare

Figuur 1: de Ottawa Ankle rules.

 

Indien een fractuur is uitgesloten, kan je pas het onderscheid maken tussen een distorsie en een ruptuur. Bij veel pijn en zwelling is het lichamelijk onderzoek niet betrouwbaar uit te voeren: alles doet pijn.. In dit geval maak je een afspraak over 4-7 dagen later om het dan uit te voeren. Onderzoek de belastbaarheid (laat de patiënt lopen), zwelling en hematoomverkleuring. Voer ook de voorsteschuifladetest uit: 

  • Plaats de patiënt in rugligging of zittend met het bovenbeen op de onderzoeksbank en het onderbeen afhangend.
  • Omvat de hiel en ondersteun de voetzool met de onderarm.
  • Plaats de enkel in 15 graden plantairflexie.
  • Omvat met de andere arm de voorzijde van het onderbeen ongeveer 10 cm boven de enkel.
  • Vraag de patiënt te ontspannen en beweeg de voet naar ventraal bij een gefixeerd onderbeen.
  • De test is positief indien de voet ten opzichte van het onderbeen circa 1 cm of meer naar ventraal beweegt in vergelijking met de gezonde zijde.

 

Aanvullend onderzoek 
Bij minimaal 1 positieve Ottawa Ankle Rule vraag je een X-enkel aan ter uitsluiting van een fractuur. 

 

Diagnose 
Je stelt de diagnose distorsie bij een redelijk goede belastbaarheid (lopen), geringe zwelling en pijn, afwezigheid van hematoomverkleuring en een negatieve voorsteschuifladetest.
Bij de patiënten met ernstigere klachten of symptomen bij herbeoordeling na 4 tot 7 dagen is er mogelijk een enkelbandruptuur. Je stelt de diagnose ruptuur in het geval van pijn bij palpatie van de voorzijde van de laterale malleolus in combinatie met hematoomverkleuring of een positieve voorsteschuifladetest. In alle andere gevallen is er sprake van een distorsie. 

 

Behandeling 
De RICE methode (rest, ice, compression, elevation) in de acute fase is niet bewijzend voor een sneller herstel, maar is wel gebruikelijk om te doen.

  • Distorsie: belasten op geleide van de pijn. Eventueel mag een steunende, elastische zwachtel worden aangelegd als de patiënt dat prettig vindt. 
  • Ruptuur: de enkel hoeft niet stil te worden gehouden, maar het kan wel pijn, zwelling en een instabiel gevoel geven bij beweging. Tapebandage of een enkelbrace ondersteunt het herstel. 

Medicamenteuze behandeling
Medicatie is gericht op pijnstilling. 1e keus is paracetamol gedurende 2 weken. De 2e keus is een oraal NSAID. NSAID crèmes zijn slechts kortdurend effectief. 

 

Verwijzing 
Overweeg laagdrempelig bij een ruptuur om de patiënt te verwijzen voor oefentherapie. Verwijs naar een trauma-of orthopedish chirurg bij onvoldoende effect en aanhoudende pijn, functiebeperking of een instabiel gevoel. Verwijs naar de bedrijfsarts bij problemen met enkel belastend werk en naar de sportarts bij problemen op sportmedisch gebied. 

 

Prognose 

Bij een distorsie hervatten patiënten met normale activiteiten meestal binnen 1-2 weken mogelijk. Ruptuur kan geleidelijk hervatten van sport meestal mogelijk na 6 weken. 

 

Bronnenlijst

  1. Enkelbandletsel [Internet]. Richtlijnen.nhg.org. 2020 [cited 3 December 2020]. Available from: https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/enkelbandletsel#volledige-tekst

  2. Enkel [Internet]. Traumaprotocol.nl. 2020 [cited 3 December 2020]. Available from: http://www.traumaprotocol.nl/index.php/luxaties-en-distorsies/50-enkel