Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Orthopedie » Bursitis

Bursitis

Bij een bursitis (figuur 1) is er sprake van een ontsteking van de slijmbeurs. De naam impliceert een infectieuze oorzaak, maar dit hoeft niet altijd het geval te zijn en is het vaak eerder fysiologisch als gevolg van overbelasting of een ongeval. Een slijmbeurs is een soort stootkussentje gevuld met vloeistof dat wrijving tussen bewegende weefsels vermindert. De bursa ontstaat in de foetale periode en in de jeugd onder invloed van druk en wrijving. Het bevat synoviale vloeistof en dient ter bescherming van de direct onderliggende botstructuren en heeft geen verbinding met het gewricht. Het dempt plotseling inwerkende kracht bij het stoten of vallen. Bursae bevinden zich rond gewrichten waar veel beweging plaatsvindt of waar de huid of spieren over uitstekende botpunten moeten glijden. De bekendste plaatsen waar slijmbeurzen zitten, zijn de schouder, elleboog en knie.

Figuur 1: slijmbeurs arm.

Bron: SchouderNetwerken Nederland. 2021. Slijmbeursontsteking (Bursitis) - SchouderNetwerken Nederland. [online] Available at: <https://www.schoudernetwerk.nl/slijmbeursontsteking-bursitis/> [Accessed 14 May 2021].

Epidemiologie
Wereldwijd lijden 0.4% van de mensen aan een vorm van bursitis. De incidentie is hoger bij atleten en mensen die in hun beroep een zware fysieke inspanning leveren en veel moeten knielen. Vooral werknemers uit de bouwsector en de voedings- en vleeswerkende industrie worden vaak getroffen. Daarnaast komt het significant vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. 

Etiologie, pathogenese en pathofysiologie
Er zijn 3 groepen oorzaken te onderscheiden:

  1. Overbelasting: gedurende lange tijd dezelfde, herhaalde beweging uitvoeren met veel wrijving over de bursa als gevolg. Mensen die normaal gesproken weinig lichamelijk actief zijn, zijn eerder vatbaar voor deze klachten tijdens een periode van toenemende belasting. Voorbeelden zijn tijdens of na een verhuizing of schilderwerkzaamheden. 
  2. Een ongeval: een directe val op de bursa waardoor de bursa geïrriteerd raakt.
  3. Andere oorzaken: soms liggen er onderliggende processen ten grondslag aan de ontsteking, zoals een bacteriële infectie of auto-immuunprocessen zoals bij reumatologische aandoeningen (bijvoorbeeld jicht of reumatoide artritis). Infectieuze bursitiden ontstaan door bacteriële invasie direct uit de bovengelegen huid. De verwekkers zijn meestal staphylococcen. In een minderheid van de gevallen wordt de bursitis veroorzaakt door een streptococ of ander micro-organisme. 

 

Anamnese
De vijf primaire tekenen van een ontsteking zijn pijn (dolor), zwelling (tumor), roodheid (rubor), warmte (calor) en functieverlies (functio laesa). Deze treden eveneens op bij een bursitis. De patiënt vertoont voornamelijk gewrichtspijn en gevoeligheid rond en op het gewricht. Daarnaast blijft de pijn en gewrichtsstijfheid aanwezig wanneer het gewricht bewogen wordt. Het gewricht is gezwollen, voelt warm aan en/of ziet er rood uit. 
Bursitis treedt vaak acuut op maar ook een chronische vorm is mogelijk. Chronische bursitis leidt tot voortdurende pijn waardoor verzwakking van de bovenliggende ligamenten en pezen ontstaat. Tendinitis en bursitis gaan hierbij vaak samen.
Bij een bursitis als gevolg van een bacteriële infectie kan er sprake zijn van malaise. Let hierbij dan ook op koorts en koude rillingen. 

Differentiaaldiagnose

  • Tendinitis
  • Spierletsel
  • Cellulitis (huidinfectie met pijnlijke, rode en gezwollen huid)
  • Jicht
  • Pseudojicht (pijn en zwelling van gewricht in de knie en pols)
  • Reumatoïde artritis 
  • Artrose
  • Zenuwletsel

 

Lichamelijk onderzoek

Het gewricht is vaak dik, warm, rood en gezwollen. Hierbij kan er drukpijn zijn op de plek van de bursitis. Tot slot is bewegen van het gewricht (zeer) pijnlijk.

 

Aanvullend onderzoek

  • Punctie: ontstekingsvocht onderzoeken op bacteriën  
  • Bloedonderzoek of ander aanvullend onderzoek (bijvoorbeeld röntgenfoto, botscan, echografie) om andere aandoeningen uit te sluiten.

 

Behandeling
Een bursitis kan acuut ontstaan of een langdurig insluipend karakter hebben. Meestal verdwijnt de ontsteking binnen 3 tot 8 weken zonder behandeling. 
Het vermijden van directe druk en pijnprovocaties zijn de belangrijkste niet-medicamenteuze adviezen. Zodra de pijn het toelaat, kan er rustig bewogen worden met het gewricht. Fysiotherapie kan helpen het genezingsproces te begeleiden en te bevorderen. Tegen de pijn kan een NSAID worden voorgeschreven. Aspiratie van de bursa-inhoud kan zowel diagnostische als therapeutische (tijdelijke pijnvermindering) betekenis hebben. In veel gevallen vult de bursa zich na enige tijd weer. Chirurgische behandeling komt in aanmerking bij chronische, niet-infectieuze bursitis, niet-infectieuze bursitis met klachten en bij bacteriële bursitis met septische verschijnselen. 
Indicaties voor farmacotherapie zijn bursitiden die veel pijn geven en langdurig hinderlijke problemen veroorzaken en een geïnfecteerde bursitis. Opties zijn analgetica en NSAID’s tegen de pijn (vooral bij een bursitis trochanterica), infiltratie met een corticosteroïd (bij chronische bursitisklachten) en antibiotica bij acuut geïnfecteerde bursitiden (vooral bursitis olecrani en bursitis prepatellaris).  
Soms worden de klachten chronisch. Het is belangrijk dat overbelasting van het betreffende gewricht voorkomen wordt. 

 

Prognose
De meeste bursitiden genezen spontaan, zonder medisch handelen. Soms valt de oorzaak niet goed te achterhalen en blijft de pijn chronisch aanwezig. Het kan ook dat de bursitis af en toe terugkeert. 

 

Bronnenlijst

  1. Bursitis. ReumaNederland. Opgehaald op 03-05-2021 via https://reumanederland.nl/reuma/vormen-van-reuma/bursitis/

  2. Bursitis: een ontsteking van een slijmbeurs door overbelasting. Mens en Gezondheid. Opgehaald op 03-05-2021 via https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/170625-bursitis-ontsteking-van-een-slijmbeurs-door-overbelasting.html

  3. Soderquist B, Hedstrom SA. Predisposing factors, bacteriology antibiotic therapy in 35 cases of septic bursitis. Scand J Infect Dis 1986;18:305-11

  4. Ho G, Tice AD, Kaplan SR. Septic bursitis in the prepatellar and olecranon bursae: an analysis of 25 cases. Ann Intern Med 1978;89:21-7

  5. Pien FD, Ching D, Kim E. Septic bursitis: experience in a community practice. Orthopedics 1991;14:981-4