Glomerulonefritis

De glomerulus is een onderdeel van het nefron en ligt als een kluwen van dunne bloedvaatjes in het kapsel van Bowman. In de glomerulus wordt water met opgeloste stoffen uit de bloedvaatjes geperst. Bij glomerulonefritis treedt een ontsteking op in de glomeruli (figuur 1), waardoor cellen van de bloedvatwand beschadigd raken. Hierdoor kunnen de nieren niet goed meer filteren en kunnen stoffen zoals eiwitten en bloedcellen in je urine terechtkomen, met proteinurie en hematurie als gevolg.
Wereldwijd is IgA-nefropathie de meest voorkomende vorm van glomerulonefritis. Hierbij door het lichaam een afwijkend afweereiwit aangemaakt. Dit eiwit, immunoglobuline A, IgA, circuleert vervolgens in het bloed en zorgt voor een ontsteking in de nieren. Het komt het meest voor bij patiënten tussen het 20e en 40e levensjaar. mannen en patiënten met een lichter huidskleur. Ongeveer 2 tot 5% van de dialyse patiënten lijdt aan IgA-nefropathie. Daarnaast is ongeveer 10% van de niertransplantaties als gevolg van een IgA-nefropathie. IgA-nefropathie komt veel voor bij Henoch-Schönlein purpura (IgA vasculitis), maar ook bij levercirrose, coeliakie, HIV, dermatitis herpetiformis en kleincellig carcinomen.


Figuur 1: een glomerulonefritis is een onsteking van de glomeruli.

Bron: 3. Chauhan D. Natural Remedies For Glomerulonephritis - AyuCliniko | Optimum Health Begins Here [Internet]. AyuCliniko | Optimum Health Begins Here. 2021 [cited 11 March 2021]. Available from: https://ayucliniko.com/articles/natural-remedies-for-glomerulonephritis/ 

 

Anamnese
Bij de anamnese is het van belang om te letten op:

  • Hematurie (macroscopisch)
  • Maag/darmklachten
  • Gewrichtsklachten
  • Huidafwijkingen
  • Doofheid (familiair)
  • Nierziekten in familie
  • Alcoholgebruik

 

Lichamelijk onderzoek

  • Hypertensie
  • Leverstigmata
  • Oedeem
  • Vergrote lever
  • Ascites

 

Aanvullend onderzoek
Het aanvullend onderzoek kent meerdere onderdelen:

  • Bloedonderzoek: natrium, kalium, kreatinine, ureum, albumine, ALAT, ASAT, LD, totaal cholesterol, LDLcholesterol, triglyceriden, HDL-cholesterol, glucose, Hb/Ht,
  • Selectiviteitsindex bij een nefrotisch syndroom
  • Urinesediment op erythrocytencilinders en/of dysmorfe erytrocyten en Bence Jones-eiwitten
  • 24-uurs urine op eiwit, kreatinine
  • Op indicatie HIV serologie, hepatitis B serologie

Eventueel kan een echo van de nieren gemaakt worden ter bevestiging van verdenking. Ook kan een X-thorax worden uitgevoerd waarbij je pulmonale bloedinkjes kan zien. De gouden standaard is een nierbiopt.

 

Behandeling
Streef naar een proteïnurie < 0.5 gram/dag en een bloeddruk ≤ 130/80 mmHg bij een proteïnurie < 1 g/dag en ≤ 125/75 mmHg bij een proteïnurie > 1 g/dag. Geef bij voorkeur een ACE-remmer of ARB. Tot slot adviseer je een zoutbeperking ( zoutintake < 5 g/dag; 85 mmol/dag) en voeg zo nodig een diureticum toe.
Sommige patiënten met IgA nefropathie presenteren zich met een vrij abrupt ontstaan nefrotisch syndroom. Deze patiënten hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een acute nierinsufficiëntie door tubulusnecrose, intrarenaal oedeem of verminderde renale perfusie. Starten van een ACE-remmer of ARB in deze fase verhoogt het risico op acuut nierfalen en wordt derhalve ontraden. Er is geen reden om bij een nefrotisch syndroom acuut te starten met dit soort therapie.

 

Prognose
Bij een normale nierfunctie met enkel microscopische hematurie en geen proteïnurie of hypertensie is de kans op het ontwikkelen van een terminale nierinsufficiëntie erg klein. Bij ernstige pathologische afwijkingen is daarentegen na 10 en 20 jaar, respectievelijk, 29% en 64% kans op overlijden of het ontwikkelen van een terminale nierinsufficiëntie. Berthoux heeft een simpele risicoscore ontwikkeld om de prognose te voorspellen op basis van de volgende factoren: hypertensie, proteïnurie en histologische afwijkingen.

 

Bronnenlijst

  1. Nierfilterontsteking (glomerulonefritis) | Jeroen Bosch Ziekenhuis [Internet]. Jeroenboschziekenhuis.nl. 2020 [cited 27 December 2020]. Available from: https://www.jeroenboschziekenhuis.nl/aandoeningen/nierfilterontsteking-glomerulonefritis

  2. Nierfilterontsteking [Internet]. Nierstichting.nl. 2009 [cited 28 December 2020]. Available from: https://nierstichting.nl/media/filer_public/8f/c2/8fc24d29-4305-4664-8aa7-cb5ac2335aa2/folder9.pdf

  3. Richtlijn IgA nefropathie [Internet]. Nefro.nl. 2013 [cited 28 December 2020]. Available from: https://www.nefro.nl/sites/www.nefro.nl/files/richlijnen/RichtlijnenAdviestekst%20IgA%20nefropathie_2013_definitief.pdf