Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Longgeneeskunde » Pleuritis

Pleuritis

Pleuritis wordt vaak veroorzaakt door een infectie met virus of bacterie. Normaal gesproken komen virussen/ bacteriën niet in de buurt van de pleura, daarom moet er altijd verder gekeken worden naar de onderliggende oorzaak. Het komt vooral voor als symptoom bij de volgende aandoeningen:

  • Longontsteking
    De ontsteking breidt zich dan van de longen ook uit naar de pleura om de longen heen.
  • COPD
  • Tuberculose
  • Acute bronchitis
  • Longembolie
  • Tumoren
  • Verwonding door trauma
  • Reuma
  • Auto-immuunziekte (zoals systemische lupus erythematodes)


Figuur 1: pleuritis, met ontsteking van de longpleura.

Bron: "What Are Pleurisy and Other Pleural Disorders?". NHLBI. 21 September 2011. Archived from the original on 8 November 2016. Retrieved 1 November 2016.

Pathofysiologie
Pleuritis is een ontsteking van de longvliezen, ook wel de “pleura”. In lekentaal wordt pleuritis ook wel “longvliesontsteking/ pleuris” genoemd. Als de pleura ontstoken zijn schuurt de pleura parietalis (aan de borstzijde) tegen de borstwand, dit veroorzaakt een scherpe pijn bij het ademhalen.  Er zijn twee soorten pleuritis: droog en nat

  • Bij droge pleuritis 'pleuritis sicca' zijn de pleura ontstoken, maar is er geen sprake van vochtophoping.
    • Normaal gesproken zit de pleura visceralis om de longen en de pleura parietalis tegen de borstwand. Daartussen bevindt zich de “pleuraholte”, dat vocht bevat. Zo kunnen de vliezen/ pleura soepel over elkaar heen schuiven tijdens het ademhalen. Indien deze ontstoken zijn gaat dit niet meer soepel, het longvocht is weg en daarom gaan de pleura tegen elkaar aanschuren. Dit veroorzaakt de pijn. 
  • Bij natte pleuritis 'pleuritis exsudativa' zijn de pleura ontstoken en er is sprake van vochtophoping. 
    • Als je natte pleuritis hebt, is er dus sprake van vochtophoping. Dan schuren de pleura ook minder erg tegen elkaar tijdens het ademhalen. Deze variant doet dan ook minder pijn. Door de vochtophoping kan dit vocht tegen de long aandrukken, dit verhoogt de druk en daardoor kan je het benauwd krijgen. Ook kan het vocht ervoor zorgen dat de onsteking verergert.

 

Anamnese
Je let vooral op de symptomen: stekende pijn die erger wordt bij ademhalen en hoesten, uitstraling naar buik; nek; schouders, oppervlakkige/ snelle ademhaling en eventueel verhoging.

  • Stekende pijn op de borst die verergert bij de ademhaling en hoesten
  • Afhankelijk van de locatie kan het uistralen naar de buik, nek en schouders
  • Vaak een snelle en oppervlakkige ademhaling
  • Soms verhoging/koorts

Verder is het belangrijk vanwege de klacht “pijn op de borst” breed symptomen uit te vragen, omdat pijn op de borst veel oorzaken kan hebben:

  • Overbelasting van spieren tussen de ribben
    • Drukpijn op de gevoelige plek, pijn bij beweging/ hoesten en als de patiënt ligt op de gevoelige plek.
  • Maag en slokdarm
    • Pijn op de borst kan ook komen door opkomend maagzuur in de slokdarm, pijn een paar uur na het eten. De pijn vermindert vaak na het eten of na maagzuurremmers.
  • Depressie
  • Hart
    • Als de coronaire vaten te weinig zuurstof krijgen kan je ook pijn op de borst krijgen “angina pectoris”. Vooral veelvoorkomend bij mannen tussen de 50 en 60 jaar. De pijn verdwijnt snel als de patiënt gaat zitten
    • Indien de pijn niet snel overgaat bij rustig zitten, dan kan het een hartinfarct zijn. Hierbij kan de patiënt ook misselijk zijn en zweten.
    • Pericarditis: koorts, grieperig. Pijn wordt erger bij hoesten.
  • Longen
    • Longontsteking: ademen en hoesten doet pijn
    • Pleuritis: scherpe pijn die erger wordt bij diep inademen en bewegen.
    • Longembolie: pijn bij diep zuchten, moeheid, benauwdheid, snel ademen en hoesten.
    • Pneumothorax: plotselinge pijn en benauwdheid

Differentiaal diagnose

  • Longontsteking
  • COPD
  • Tuberculose
  • Acute bronchitis
  • Longembolie
  • Tumoren
  • Verwonding door trauma
  • Reuma

 

Lichamelijk onderzoek
Auscultatie van de longen waarbij er bij pleuritis een schurend, wrijvend geluid te horen is, bekend als 'pleurawrijven'. 

 

Aanvullend onderzoek

  • Bloedonderzoek: detectie van infectie of reumatoïde artritis
  • Thoraxfoto: detectie van vocht in de pleuraholte
  • CT-scan: detectie van een longembolie of andere oorzaken die de pleuritis zouden kunnen veroorzaken.
  • Echografie: detectie van pleurale effusie/ vocht.
  • ECG: om hartproblemen uit te sluiten (vanwege het symptoom pijn op de borst). 
  • Pleurapunctie: pleuravocht verwijderen om dit vervolgens te onderzoeken. 

 

Behandeling
Oorzaak behandelen

  • Bacteriële infectie met antibiotica
  • Virus met afwachtend beleid, ontstekingsremmers of antivirale middelen
  • Auto-immuunziekte: corticosteroïden

Symptoombestrijding

  • Ontstekingsremmers/ corticosteroïden
  • Pijnstillers

Pleuritis exsudativa
Plaatsing van een drain in de pleuraholte die de overmaat aan vocht kan afvoeren. Hierbij wordt de pijn minder en de benauwdheid ook. 

 

Prognose
De prognose is erg afhankelijk van de onderliggende ziekte. Infecties kunnen vaak goed behandeld worden en hiermee de pleuritis ook. Tumoren en reumatoïde artritis zijn lastiger/ niet te behandelen. Daarbij wordt voor de pleuritis dan vaak ontstekingsremmende en pijnstillende middelen gegeven. De pleuritis is erg goed te behandelen, maar de oorzaak hangt er dus vanaf. 

 

Bronnenlijst

  1. Pleuritis – het longfonds: https://www.longfonds.nl/longziekten/pleuritis geraadpleegd op 6 april 2021. 

  2. Pleurisy – Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Pleurisy geraadpleegd op 6 april 2021. 

  3. Pleuritis – Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pleuritis geraadpleegd op 6 april 2021.  

  4. Pijn op de borst – thuisarts: https://www.thuisarts.nl/pijn-op-borst/ik-wil-meer-weten-over-oorzaken-van-pijn-op-borst geraadpleegd op 6 april 2021. 

  5. Pleuritis – Mens en Gezondheid: https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/152562-pleuritis-symptomen-diagnose-oorzaak-en-behandeling.html geraadpleegd op 6 april 2021.