Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Kindergeneeskunde » Obstipatie

Obstipatie

De prevalentie van obstipatie bij kinderen in de algemene bevolking varieert van 1.5% tot 29.6%. Voor de diagnose ‘obstipatie’ moeten minimaal twee symptomen aanwezig zijn:

  • Defecatiefrequentie ≤ 2 per week
  • Ophouden van ontlasting
  • Pijnlijke, harde of keutelige defecatie
  • Grote hoeveelheid in luier of toilet
  • Grote fecale massa palpabel in abdomen of rectum
  • Fecale incontinentie ≥ 1 episode per week (indien zindelijk)

Ophoudgedrag is één van de belangrijkste oorzaken van obstipatie bij kinderen. Zelden is er sprake van een somatische oorzaak. Voorbeelden van somatische oorzaken kunnen zijn:

  • De ziekte van Hirschsprung
  • Afwijkingen van de wervelkolom
  • Anorectale misvorming
  • Functionele obstipatie
  • Misbruik of geweld

 

Anamnese
Besteed in je anamnese aandacht aan secundaire symptomen zoals:

  • Buikpijnaanvallen 
  • Slechte eetlust
  • Fissura ani
  • Frequent verliezen van dunne, deels vervloeide fecesmassa
  • Urineweginfecties
  • Opgezette buik

Besteed aandacht aan voeding en wijzingen daarin, periode van ontstaan, tijdstip meconiumlozing, defecatiegewoonten en de groei en ontwikkeling. Wees alert op seksueel misbruik of fysiek geweld.  

Differentiaal diagnose

  • Zuigelingen
    • Meconiumplug-syndroom
    • Rectumstenose of membraan
    • Aganglionose of dysganglionose
    • Voedingsoorzaak.
  • Oudere kinderen
    • Habituele of idiopathische obstipatie
    • Residu-arme voeding
    • Darmafwijkingen
    • Metabole afwijkingen
    • Geneesmiddelengebruik
    • Neuurologische stoornissen
    • Psychomotorische retardatie
    • Langdurig algeheel ziek zijn
    • Sociale of emotionele redenen
    • Langdurig onderdrukken van aandrang tot defecatie
    • Psychische stoornissen

 

Lichamelijk onderzoek

  • Onderzoek het abdomen: let op palpabele weerstanden en aanwijzingen voor een ileus. Let ook op een afwijkende wervelkolom. 
  • Inspecteer de perianale regio: let op de aanwezigheid van fissuren, hemorroiden, een prolops van vagina en/of rectum en anorectale misvormingen.
  • Rectaal toucher: let op palpabele weerstanden en wees alert op ‘palpabele harde feces’.

 

Aanvullend onderzoek
Verricht alleen laboratoriumonderzoek en urineonderzoek indien de anamnese daar aanwijzingen voor geeft. Bij verdenking op de ziekte van Hirschsprung is röntgenonderzoek, anorectale manometrie en rectumzuigbiopsie geïndiceerd. Aanvullende beeldvorming is niet zinvol voor de diagnose obstipatie.

 

Behandeling
Besteed bij kinderen veel aandacht aan goede voorlichting en begeleiding van het kind en de ouders of verzorgers. Enkele anatomische afwijkingen moeten chirurgisch worden behandeld. Voor veel kinderen met chronische obstipatie is symptomatische behandeling nuttig.

  1. Gesprek waarin behandelingsplan wordt besproken.
  2. Reiniging rectum/colon via klysma.
  3. Voeding aanpassen.
  4. Oraal laxeren.
  5. Heraanleren defecatieregelmaat. (Evt. Bijhouden van een poepdagboek)

Adviseer voldoende inname van vocht en vezels en voldoende beweging voor het wat oudere kind. Verwijzingen:

  • Kinderarts: indien behandeling niet werkt, bij verdenking ziekte van Hirschsprung, congenitale afwijking van wervelkolom of anus.
  • Fysiotherapeut: voor het aanleren van de juiste toilettraining en perstechniek.
  • Jgz-verpleegkundige: voor pedagogische ondersteuning of begeleiding bij toilettraining. 
  • Psycholoog: bij gedragsproblemen, ontwikkelingsstoornis of een sterk verstoorde ouder-kind interactie rondom de defecatie.

 

Prognose
Voor een symptoomduur van minder dan 3 maanden en een behandelduur van minder dan 2 maanden vóór presentatie in de tweede lijn bestaat bewijst dat het leidt tot een gunstigere prognose. Obstipatie kan vaak recidiveren.

 

Bronnenlijst

  1. Van den Berg M, Benninga MA, Di Lorenzo C. Epidemiology of childhood constipation: A systematic review. Am J Gastroenterol 2006;101:2401-9.

  2. Diemel J, Van den Hurk A, Muris J, Pijpers M, Verheij A, Kurver M. Obstipatie [Internet]. Richtlijnen.nhg.org. 2010 [cited 23 December 2020]. Available from: https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/obstipatie#volledige-tekst-inleiding

  3. Derksen-Lubsen G, Moll H, Oudesluys-Murphy H, Sprij A. Compendium kindergeneeskunde: Diagnostiek en behandeling. 2nd ed. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum; 2000.

  4. Pijpers MA, Bongers ME, Benninga MA, Berger MY. Functional constipation in children: a systematic review on prognosis and predictive factors. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2010;50:256-68.