Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Kindergeneeskunde » Juveniele artritis

Juveniele artritis

Juveniele (idiopatische) artritis (JIA) is een auto-immuunziekte waarbij de reumatische klachten voor het 16e levensjaar beginnen. Om de diagnose te stellen heeft de patiënt langer dan 6 weken last van gewrichtsontstekingen. Verder hebben patiënten met JIA vaak last van vermoeidheid en malaise. De oorzaak van JIA is vooralsnog alsnog onbekend. 

Epidemiologie
Ongeveer 0.1% van de kinderen in Nederland heeft last van JIA, dus 1 op de 1000. 

Etiologie
Er zijn 6 soorten JIA. De diagnose wordt gesteld afhankelijk van het aantal ontstoken gewrichten en de aanwezigheid van andere klachten. 

  • Oligo-articulaire JIA
    • 50% van de kinderen met JIA hebben deze vorm. Er zijn maximaal 4 betrokken gewrichten, vaak gaat het hier om de grote gewrichten (knie, pols, enkel). Er zijn geen organen betrokken. 
    • 1 op de 5 kinderen met deze vorm van JIA krijgen last van uveitis. Hier hebben ze niet per se klachten van. Het is dus belangrijk dat deze patiënten regelmatig naar de oogarts gaan. 
  • Poly-articulaire JIA 
    • Er zijn 5 of meer ontstoken gewrichten, vaak doen de kleinere gewrichten ook mee. Er zijn geen organen betrokken. 
    • Als bij deze vorm de reumafactor positief is, lijkt dit vaak het meest op RA bij volwassenen. Deze vorm is echter zeldzaam bij kinderen
  • Enthesitis gerelateerde JIA (reumafactor + of -)
    • Komt vaker voor bij jongens. De gewrichten en pezen in van de onderste extremiteiten zijn vaker aangedaan. Verder komen oogontstekingen (meestal acute uveitis anterior) en ontstekingen in de onderrug (sacroiliitis) voor.
    • Voor HLA-B27 positief. Als de klachten na het 16e levensjaar beginnen heet dit axiale spondylartritis
  • Artritis psoriatica
  • Systemische JIA
    • Er zijn andere organen betrokken. Soms beginnen de gewrichtsklachten pas later. Koorts, een vergrote milt en lever, gezwollen lymfeklieren, pericarditis en pleuritis zijn voorbeelden van systemische betrokkenheid. 
  • Andere vormen van JIA

Pathogenese
JIA is een auto-immuunziekte. Dit houdt in dat het immuunsysteem te heftig reageert, waardoor het de eigen cellen aanvalt. In plaats van te vechten tegen indringers, valt het dus je eigen lichaam aan. Hierdoor ontstaan ontstekingen. Afhankelijk van welke auto-immuunziekte iemand heeft kunnen verschillende systemen of organen aangetast worden. Bij JIA ontstaan de ontstekingen vooral in de gewrichten. Bij systemische JIA kunnen ook andere organen aangetast worden. 

 

Anamnese

  • Algemeen: vermoeidheid, eetlust, koorts, gewichtsveranderingen, slaap stemmingsveranderingen, huidproblemen
  • Gewrichten: ochtendstijfheid, startstijfheid, pijn, zwelling, roodheid, duur van de klachten. Zorg ook dat je een goed beeld hebt van welke gewrichten precies aangedaan zijn (symmetrisch/asymmetrisch, PIPs, DIPs, …) 
  • Spieren: pijn, krachtsverlies, kramp, afname spiermassa
  • Voorgeschiedenis, familienanamnese, medicatie

Vraag specifiek naar oogontstekingen, peesontstekingen, rugklachten, psoriasis en darmklachten. Verder kan systemische JIA ook andere organen aantasten. Als hier aanwijzingen voor zijn ook andere relevante tracti uitvragen. 

Differentiaal diagnose

  • Jicht
  • Bacteriële artritis: één aangetast gewricht met koorts.
    • Dit is een spoedgeval!
  • Reactieve artritis: chlamydia, gonorroe, lyme 

 

Lichamelijk onderzoek

  • Algemene inspectie, onderzoek van het hart, de longen en de buik 
  • Onderzoek de gewrichten (handen, voeten, pols, enkel, knie, elleboog)
    • Inspectie: roodheid, zwelling, vorm, huidafwijkingen/psoriasis/putjesnagels 
    • Palpatie: palpeer de gewrichtsspleet voor pijn, temperatuur en zwelling. Tangentiële drukpijn 
    • Actief en passief bewegingsonderzoek: pijn, bewegingsbeperkingen
  • Onderzoek mobiliteit van de rug en nek, (gemodificeerde) Schober index 

 

Aanvullend onderzoek 

  • Bloedonderzoek: CRP, BSE, ANA, reumafactor (RF), anti-CCP, HLA-B27

In principe wordt er altijd een röntgenfoto van de aangedane gewrichten gemaakt. Dit is zowel om te kijken of er al schade aan de gewrichten is, alsook om een uitgangspunt te hebben voor ziektebeloop in de toekomst. 

 

Behandeling
Er wordt meteen begonnen met een NSAID + DMARD's (disease-modifying antirheumatic drugs) zoals Methotrexaat. Als de DMARD niet voldoende effect heeft kan deze vervangen worden door een andere DMARD, of door Biological DMARD’s of nieuwere medicatie zoals JAK-remmers. Voor flare ups of systemische JIA kunnen systemische corticosteroïden gegeven worden. Om snel lokaal verlichting te kunnen geven bij een zeer pijnlijk gewricht kun je een injectie met corticosteroïden overwegen. 

 

Prognose

  • Oligo-articulaire JIA
    • Met de juiste behandeling is de prognose erg goed. Bij een uitbreidende oligo-artritis is de prognose moeilijker te voorspellen 
  • Poly-articulaire JIA 
    • Moeilijk te voorspellen, verschilt per persoon. Met medicatie kan de ontsteking vaak goed behandeld worden. Als de reumafactor positief is, dan is de kans op gewrichtsschade groter, hebben patiënten meer klachten en is het beloop vaak ernstiger. 
  • Artritis psoriatica
    • Erg wisselend
  • Systemische JIA
    • Erg wisselend. Bij een deel gaat het na behandeling over. Bij anderen komt het terug in episodes, of blijven de klachten constant aanwezig. 

 

 

Bronnenlijst

  1. Wat is Jeugdreuma? [Internet]. ReumaNederland. 2021 [cited 14 April 2021]. Available from: https://reumanederland.nl/reuma/vormen-van-reuma/jeugdreuma/

  2.  Janssens H, Lopuhaä D, Schaafstra A, Shackleton D, Van der Helm-Van Mil A, Van der Spruit R et al. Artritis [Internet]. Richtlijnen.nhg.org. 2021 [cited 14 April 2021]. Available from: https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/artritis