GRATIS VERZENDING vanaf €75,-

Home » Coschappen » Kindergeneeskunde » Cystic fibrose (CF)

Cystic fibrose (CF)

Etiologie en epidemiologie
Cystic fibrose, of taaislijmziekte, is een autosomaal recessieve ziekte met een mutatie op de lange arm van chromosoom 7, coderend voor cystic fibrosis transmembrane regulator (CFTR), die belangrijk is voor de beweging van zouten en water door de celmembranen en het handhaven van de juiste secretie. Meest voorkomende mutatie gevonden op 508 van fenylalanine.
Veranderde chloridegeleiding resulteert in hoge natrium- en chloridegehaltes in het zweet, resulterend in positieve chloridetests met verhoogde zweetchloride van >60mEq/L (standaard diagnostiek). Luchtweg is ook vatbaarder voor kolonisatie met bacteriën vanwege een verminderde luchtwegafweer en verhoogde bacteriële adhesies: luchtweginfecties en -beschadigingen (bronchiëctasieën).

 

Anamnese en lichamelijk onderzoek
Chronische en progressieve ziekte met malabsorptie van eiwitten/vetten, leverziekte of chronische luchtweginfectie. Zuigelingen worden gescreend op CF en zuigelingen presenteren zich met pulmonale manifestaties. Luchtwegen zijn uitgedroogd als gevolg van weinig chloride en overtollig natrium, wat resulteert in obstructie van de luchtwegen en verstoord mucociliair transport, resulterend in  kolonisatie van bacteriën zoals S. Aureus en P. aeruginosa. Hoest wordt gezien met sputum (productief), vooral ouderen hebben dit. De piekleeftijd van ontstaan van symptomen is midden dertig. Chronische sinusitis en neuspoliepen komen vaak voor.
Versnelde klinische verslechtering gezien bij longinfecties met Burkholderia cepacia. Allergische bronchopulmonale aspergillose (ABPA) is een overgevoeligheidsreactie op aspergillus die CF verergert door luchtwegontsteking/obstructie. 90% geboren met exocriene pancreasinsufficiëntie, kan leiden tot insulinedeficiëntie of zelfs CF-gerelateerde diabetes. 10% geboren met darmobstructie veroorzaakt door ingespoten meconium (meconium ileus). Oudere patiënten kunnen het distale intestinale obstructiesyndroom hebben: dik slijm in de darmen. Baby's kunnen hopnatriëmie of hypochlorische metabole alkalose krijgen. Afwezigheid van zaadleider en azoöspermie bij mannen en secundaire amenorroe bij vrouwen gezien: verminderde vruchtbaarheid.
Elke zuigeling met groeiachterstand, cholestatische geelzucht, chronische ademhalingssymptomen of elektrolytafwijkingen (hyponatriëmie, hypochloremie, metabole alkalose moet worden beoordeeld op CF. Neuspoliepen ook indien <12 jaar. Broers en zussen kunnen ook worden beoordeeld.

 

Aanvullend onderzoek
Screening kan worden gedaan door commerciële DNA-tests. de zweettest is echter nog steeds de diagnostische test van voorkeur. Criteria om te diagnosticeren:

  • Aanwezigheid van een of meer typische klinische kenmerken van CF: chronische longziekte, karakteristieke gastro-intestinale en voedingsafwijkingen, zoutverliessyndromen of obstructieve azoöspermie EN
    • 2 verhoogde zweetchloridetests: positief> 60 mEq / L, borderline 40-60 mEq / L en negatief <40mEq / L.
    • 2 mutaties geïdentificeerd door DNA-analyse of,
    • Kenmerkende afwijking in ionentransport door neusepitheel aangetoond in vivo.

Als broer of zus het heeft of positieve screening, alleen positieve zweettest of mutaties zijn de enige criteria waaraan moet worden voldaan. Prenatale tests kunnen worden gedaan door vruchtwaterpunctie of vlokkentest.
Bovendien kunnen fecale elastasespiegels worden gemeten, die wijzen op exocriene pancreasinsufficiëntie als deze laag is. Beschouwd als CFTR-gerelateerd metabool syndroom (CRMS), zo niet zeker, als het ouder is, kan het een niet-klassieke of milde variant worden genoemd.

 

Behandeling
Multifactorieel gericht op maagdarmkanaal en longen en zoeken naar CFTR-defect. Luchtwegafscheidingstechnieken (thoraxfysiotherapie) verwijderen slijm, terwijl aërosol DNAse en hypertone zoutoplossing de viscositeit van slijm verlagen. Antibiotische therapie wordt gegeven in 2-3 kuren van hoge doses IV met agressieve fysiotherapie op de borst. Veel voorkomende infecties zijn Pseudomonas aeruginosa en Staphylococcus aureus.
Exocriene pancreasinsufficiëntie behandeld met enterisch omhulde pancreasenzymcapsules die lipasen en proteasen bevatten. Aangemoedigd om calorierijke diëten te volgen. Lipase-doseringen van meer dan 2500 E/kg/maaltijd zijn gecontra-indiceerd: fibroserende colonopathie. In vet oplosbare vitamines (A, D, E en K) worden aanbevolen.
Meconium ileus bij pasgeborenen vereist chirurgische ingreep of wordt behandeld met contrast (Gastrografin) klysma's. Na neonatale periode; distale intestinale obstructiesyndroom is waarschijnlijker en wordt behandeld met orale laxeermiddelen of lavage-oplossingen. CF-gerelateerde diabetes wordt behandeld met insuline. Cholestasis behandeld met galzout ursodeoxycholzuur. Portale hypertensie en oesofageale varices als gevolg van levercirrose worden, indien nodig, behandeld met poortader-shuntprocedures of levertransplantatie. Symptomatische sinusziekte en neuspoliepen kunnen sinusoperaties vereisen.

 

Bronnenlijst

  1. Nelson, W., Behrman, R., Kliegman, R. and St. Geme, J., 2020. Nelson Textbook Of Pediatrics. Philadelphia: Elsevier.