Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Kindergeneeskunde » Coxitis fugax

Coxitis fugax

Coxitis fugax (transiënte synovitis) is een aandoening van de heup die vaak voorkomt en met name bij kinderen van 4 tot 10 jaar. Het berust op een prikkeling van een heupgewricht. Het is de meest voorkomende oorzaak van pijn en manklopen bij jonge kinderen. Jongens krijgen het vaker dan meisjes. De klachten gaan snel over, waardoor veel patiënten waarschijnlijk niet eens op het spreekuur komen. 
De symptomen die hierbij optreden zijn vergelijkbaar met de ziekte van Perthes. De duur van de klachten maakt echter het verschil. Bij coxitis fugax zijn de klachten hooguit enkele dagen eerder begonnen, terwijl dit bij de ziekte van Perthes weken tot maanden kan zijn.  
De oorzaak van het ontstaan is nog onduidelijk. Coxitis fugax treedt echter vaak enkele dagen na een virale luchtweg- of gastro-intestinale infectie op. Hierdoor is het mogelijk dat het gaat om een reactie op een virale infectie. 

 

Anamnese 
Het is belangrijk om te vragen naar hoelang de (pijn)klachten bestaan, waar de (pijn)klachten zich bevinden en of het kind verkouden is geweest of koorts heeft (gehad).
Wanneer er uit de anamnese naar voren komt dat de klachten progressief over maanden zijn ontstaan, maakt dit de diagnose coxitis fugax minder waarschijnlijk. Indien de klachten echter zijn ontstaan over een periode van dagen, maakt dit deze diagnose waarschijnlijker.
Het kind presenteert zich met mank lopen en pijn in de lies, bovenbeen of de knie. Soms kan het kind ook enige tijd weigeren om te lopen. Kinderen kunnen soms ook een infectieuze periode vooraf hebben gehad. De patiënt heeft daarnaast vaak geen koorts. Als er wel koorts optreedt, moet er gedacht worden aan een septische artritis of osteomyelitis. De symptomen van coxitis fugax kunnen bovendien de eerste tekenen van de ziekte van Perthes zijn. 

Differentiaal diagnose

  • Ziekte van Perthes (avasculaire necrose van de femurkop) 
  • Septische coxitis 
  • Osteomyelitis 
  • Heupdysplasie 
  • Juveniele chronische artritis 

 

Lichamelijk onderzoek
Tijdens het onderzoek blijkt de heupfunctie min of meer beperkt, vooral de endorotatie. Ook kan de abductie verminderd zijn. Tijdens het lopen is te zien dat het kind mank loopt.

Figuur 1: bewegingen om de heupfunctie te beoordelen.

Bron: Prof. Dr. J.A.N. Verhaar DJBAvM. Leerboek orthopedie 2019.

Aanvullend onderzoek
Als aanvullend onderzoek is een echografie zinvol in de fase dat er klachten zijn. Hiermee kan een hydrops (vocht in heupgewricht) aangetoond worden (figuur 2). Bovendien kunnen de spieren en de dikte van het kraakbeen beoordeeld worden. Indien er sprake is van coxitis fugax zijn deze beide vergelijkbaar met de andere niet asymptomatische zijde. Indien het kraakbeen verdikt is of er sprake is van spieratrofie, moet er rekening gehouden worden met afwijkingen die langer bestaan en hierdoor kunnen wijzen op de ziekte van Perthes. Bloedonderzoek kan soms een licht verhoogd BSE en leukocytenaantal laten zien. 

Figuur 2: echografie met vocht in het gewricht.

Bron: Holscher JBaH. Hip pathology in children [Available from: https://radiologyassistant.nl/pediatrics/hip/hip-pathology-in-children


Behandeling
Het is vooral belangrijk om rust te nemen en sportactiviteiten achterwege te laten tot de klachten over zijn. Het kind mag het been wel belasten als die geen klachten ervaart. Ook kan het rust nemen eventueel ondersteund worden met pijnstilling. 
Indien de klachten na een aantal dagen niet vanzelf overgaan of als er koorts ontstaat, wordt de diagnostiek uitgebreid met röntgenfoto’s van de heupen of laboratoriumonderzoek en MRI bij een verdenking op een infectie. Bij hoge koorts en ernstig ziek zijn moet het kind met spoed verwezen worden naar een (kinder)orthopeed. Ook als het kind opnieuw mank gaat lopen of pijn heeft na dagen van rust moeten de ouders contact opnemen met de arts, omdat dit kan wijzen op het begin van de ziekte van Perthes. Nachtelijke pijnklachten kunnen wijzen op het bestaan van een maligniteit.

 

Prognose 
Coxitis fugax herstelt zicht over het algemeen restloos na een paar dagen. Hierdoor is de prognose erg gunstig. Bij 2% van deze kinderen treedt later de ziekte van Perthes op. 

 

Bronnenlijst 

  1. Prof. Dr. J.A.N. Verhaar DJBAvM. Leerboek orthopedie 2019. 513 p.

  2. Richtlijn: Extremiteiten (2019): Nederlands Centrum Jeugdgezondheid 2019 [Available from: https://www.ncj.nl/richtlijnen/alle-richtlijnen/richtlijn/?richtlijn=53&rlpag=2656.

  3. H.S.A. Heymans JMTD, J.B. van Goudoever, E.E.S. Nieuwenhuis. Leerboek Kindergeneeskunde2015.