Bovenste luchtwegklachten

Het ademhalingsstelsel kan worden ingedeeld in bovenste en onderste luchtwegen. Het bovenste deel (figuur 1) bestaat uit:

  • Neusholten
  • Mondholte
  • Farynx
  • Larynx (boven de stembanden)

De onderste luchtwegen bestaat uit:

  • Larynx (onder de stembanden), ook wel het strottenhoofd
  • De trachea
  • De longen

Figuur 1: anatomie van de bovenste luchtwegen.

Bron: PDQ Cancer Information Summaries. Laryngeal Cancer Treatment (PDQ®) [Internet]. Van: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK65859.1/. [Geraadpleegd op 22-4-2021.]


Laryngitis subglottica (pseudokroep)
Laryngitis subglottica is een acute inflammatoire luchtwegobstructie als gevolg van een virale infectie van het subglottisch slijmvlies van de hoge luchtwegen (larynx en trachea). Jaarlijks krijgen 1500-5000:100.000 kinderen laryngitis subglottica, met een piekincidentie tijdens de wintermaanden. Het komt met name voor bij kinderen tussen drie maanden en vier jaar oud tijdens een reeds bestaande verkoudheid. Andere risicofactoren voor het krijgen van dit ziektebeeld zijn atopische constitutie en een positieve familie anamnese. Verschillende virale verwekkers kunnen een oorzaak zijn van deze infectie, zoals het parainfluenzavirus, het respiratiore syncytieel virus, het influenzavirus, het humaan metapneumonvirus, het adenovirus, het coronavirus en Mycoplasma pneumoniae. 

Anamnese
Typisch voor laryngitis subglittica is dat de klachten ontstaan nadat het kind een paar dagen verkouden is geweest en verergeren in de avond/nacht. Kinderen zijn vaak schor, hebben een blafhoest een inspiratoire stridor. Soms hebben kinderen een subfebriele temperatuur. 

Differentiaaldiagnose

  • Laryngotracheobronchitis (kroep)
  • Epiglottitis
  • Tonsillitis
  • Peritonsillair abces
  • Corpus alienum
  • Tracheïtis
  • Tracheobronchitis.

Lichamelijk onderzoek
Tijdens het lichamelijk onderzoek moet er gelet worden op een inspiratoire stridor, die is vaak duidelijk te horen. Daarnaast moet worden gelet op een subglottische zwelling en een hese stem. Door te letten op tekenen van dyspnoe kan de ernst worden ingeschat, tekenen van dyspnoe zijn: neusvleugelen, intercostale intrekkingen, cyanose en verminderd ademgeruis. De temperatuur van het kind kan wat verhoogd zijn, maar er is zelden sprake van koorts.

Aanvullend onderzoek
Laryngitis subglottica is een klinische diagnose die beoordeeld wordt aan de hand van de Westley Croup Score. Laryngoscopie is alleen geïndiceerd wanneer getwijfeld wordt over de oorzaak van de stridor.

Behandeling
Meestal is het behandelen van laryngitis subglottica niet nodig, eventueel kan gestoomd worden. Bij klachten van ernstige dyspnoe kunnen corticosteroïden per os/verneveld of adrenaline verneveld worden. In zeer ernstige gevallen is intubatie nodig om respiratoire insufficiëntie te voorkomen.

Prognose
Over het algemeen is de obstructie niet levensbedreigend en geneest het kind vanzelf binnen enkele dagen tot een week.

 

Epiglottitis
Epiglottitis is een bacteriële infectie van de epiglottis veroorzaakt door Haemophilus influenzae type b (Hib). Het is een levensbedreigende aandoening vanwege het risico op plotselinge luchtwegobstructie. Sinds het invoeren van de Hib vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma is epiglottitis zeldzaam. Het komt alleen nog voor bij kinderen die niet gevaccineerd zijn met een piekleeftijd tussen twee en vier jaar oud.

Anamnese
Kinderen ontwikkelen binnen enkele uren hoge koorts en ernstige keelpijn. Doordat kinderen door de keelpijn amper slikken, kwijlen ze. Een belangrijk onderscheid met laryngitis subglottica is dat kinderen bij epiglottitis niet hoesten.

Lichamelijk onderzoek
Bij het lichamelijk onderzoek tref je vaak een zeer angstig en benauwd kind aan. Het kind houdt het hoofd in ‘sniffing position’ waarbij de nek maximaal gestrekt wordt en de kin naar voren wordt gestoken zodat de luchtweg het meest open blijft. Liggen maakt de benauwdheid erger. Een inspiratoire stridor is vaak hoorbaar en het kind kan cyanotisch zijn. 

Aanvullend onderzoek 
Keelinspectie is gecontraïndiceerd! Prikkeling van de epiglottis kan de zwelling verergeren. De diagnose epiglottitis wordt gesteld aan de hand van de kliniek.

Behandeling
Een kind met epiglottitis moet met spoed naar het ziekenhuis worden vervoerd en in het ziekenhuis worden geïntubeerd. Het kind wordt daarna behandeld met intraveneuze antibiotica.

Prognose
Epiglottitis kan fataal verlopen door de acuut optredende zwelling van de luchtwegen. Met adequate antibiotische behandeling kan het kind vaak na twee dagen worden gedetubeerd en treedt binnen enkele dagen herstel op.

 

Corpus alienum
Een corpus alienum (‘vreemd lichaam’) kan de luchtweg belemmeren door aspiratie, denk bijvoorbeeld door het verslikken in een kraaltje of nootje. Meestal schiet het voorwerp in de rechter hoofdbronchus aangezien deze wat steiler naar beneden loopt dan de linker hoofdbronchus. Verslikking komt vaker voor bij kinderen met neurologische comorbiditeit. 

Anamnese
Het kind begint plotseling hard te hoesten. Daarbij kan het kind in paniek en dyspnoeïsch zijn. Soms kwijlen kinderen of blijven ze slikken om het voorwerp uit de luchtwegen te krijgen. Op de plek van het voorwerp in de luchtweg kan lokale inflammatie optreden.

Lichamelijk onderzoek
Inspecteer de mondholte om te kijken of het voorwerp zichtbaar is. Bij een lichte verslikking kan het kind nog hoesten, huilen, praten en ademen. Bij een ernstige verslikking is dit niet mogelijk, het kind kan cyanotisch zijn. Er kan dan een inspiratoire stridor hoorbaar zijn.

Aanvullend onderzoek
Laryngtreacheobronchoscopie kan gedaan worden om het voorwerp aan te tonen en te verwijderen.

Behandeling
Wanneer de luchtweg bedreigd is en het kind niet meer kan hoesten/ademen/huilen probeer je het voorwerp uit de luchtwegen te slaan door maximaal vijf keer tussen de schouderbladen te slaan. Werkt dit niet, dan kan de Heimlich manoeuvre worden toegepast. Moedig het kind aan om zelf te hoesten wanneer het voorwerp los schiet en het kind weer zelf kan ademen. Wanneer het kind bewusteloos raakt kan worden behandeld met mond-op-mond beademing of een spoedtracheotomie. In het ziekenhuis kan het voorwerp door middel van een starre endoscopie verwijderd worden.

Prognose
Wanneer het voorwerp op tijd verwijderd wordt middels endoscopie kan het kind helemaal genezen. Wanneer de hypoxie te lang aanhoudt kunnen ernstige gevolgen optreden, zoals blijvende neurologische schade.

 

Bronnenlijst

  1. Snijders R & Smit V. Compendium Geneeskunde Pocket Kindergeneeskunde. Eerste druk. Amsterdam: Synopsis BV; 2020.

  2. De Vries N, Van de Heyning PH, Leemans CR. Leerboek Keel-Neus-Oorheelkunde en hoofd-halschirurgie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2013.