Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Keel, neus & oor (KNO) » Reinke’s oedeem

Reinkes oedeem

Reinkes oedeem is een benigne zwelling van de stembanden (figuur 1). Dit wordt vaak gezien bij patiënten met een lange historie van roken. Het oedeem dat ontstaat, Reinkes oedeem, is een reactie op constante irritatie. Het oedeem hoopt zich (meestal) bilateraal binnen de superficiale lamina propria op en verspreid diffuus over de hele lengte van de stembanden. 
Middels de vergroting van de stembanden, door de vorming van het oedeem, zal de toonhoogte van de stem verlagen. Dit geeft de karakteristieke presentatie van de aandoening, namelijk een een vrouw in haar 50-60ste levensjaar met een lange historie van roken en progressieve verlaging van haar stem; rokersstem. 
Zelden komt het voor dat de stembanden zo in grootte toenemen dat de luchtweg dichtgedrukt wordt, wat leidt tot ademhalingsproblematiek.

Epidemiologie
Reinkes oedeem wordt vaak gezien bij vrouwen tussen de 40 en 60 jaar, in combinatie met roken. 

Etiologie
Oedemateuze zwelling van de stembanden als gevolg van lange irritatie hiervan. Roken is hiervoor een grote risicofactor. 


Figuur 1: normale stembanden en Reinkes oedeem.

Bron: Simpto. Reinkes oedeem. https://www.simpto.nl/diagnose/reinkes-oedeem/ (accessed 13 April 2021).

Pathogenese
Als gevolg van herhaalde prikkeling van de stembanden zal er oedeem vormen, (meestal) bilateraal diffuus verspreid over de hele lengte van de stembanden binnen de superficiale lamina propria (figuur 1). Als gevolg van deze ophoping van vocht kunnen de stembanden minder goed trillen en zal de toonhoogte van de aangedane patiënt verlagen. Zelden kan de opging van het vocht zo ernstig worden dat de luchtpijp dicht gedrukt wordt en er ademhalingsproblemen kunnen ontstaan. Reinkes oedeem wordt met de Yonekawa Classification ingedeeld in drie gradaties:

  • Graad 1: Het anterieure 1/3e deel van de stembanden maken contact
  • Graad 2: Het anterieure 2/3e deel van de stembanden maken contact
  • Graad 3: De gehele stembanden maken contact

 

Anamnese 

  • Algemene anamnese (duur, veranderingen/progressie, et cetera.) - Voorgeschiedenis van belang 
  • Roken 
  • Overmatig alcoholgebruik 
  • Beroep (zanger geeft een grote abusus op de stembanden) 
  • Onlangs doorgemaakte operatie (intubatie kan postoperatieve stemband beschadiging geven) 
  • Schildklierchirurgie (nervus recurrens schade) 
  • Chronische longaandoeningen 
  • Medicatie 
  • Symptomen van bovenste luchtweginfecties (veroorzaken vaak heesheid)
  • Koorts 
  • Hoesten 
  • Keelpijn 
  • Rhinitis 
  • Rhinosinusitis 

Differentiaal diagnose

  • Reinkes oedeem 
  • Laryngitis 
  • (Verkeerd) Stem overgebruik 
  • Stembandknobbeltjes, poliepen of papillomen 
  • Larynxkanker 
  • Longkanker (met aantasting nervus recurrens) 
  • Unilaterale verlamming stembanden 
  • Hypothyreoïdie 
  • Substernale struma, thyroiditis, multinodulaire struma, schildkliercarcinoom - Gastro-oesofageale reflux 
  • Angio-oedeem 

Alarmsymptomen

  • Keelpijn 
  • Uitstralende pijn naar het oor 
  • Slikklachten 
  • Hemoptoë 

Dit kan wijzen op ernstige pathologie, zoals kanker.

Lichamelijk onderzoek
Dit wordt voornamelijk uitgevoerd om overige aandoeningen uit te sluiten/minder waarschijnlijk te maken. 

  • Inspectie van de neus-, mond- en keelholte 
  • Palpatie van de halslymfeklieren 

 

Aanvullend onderzoek 

  • (In)Directe Laryngoscopie 
  • Laryngostroboscopie 
  • Proefbehandeling met protonpompremmers (PPI’s) 

 

Behandeling 
Conservatief
Beginnen met leefstijlaanpassingen: 

  • Stoppen met roken 
  • Vermindering belasting van de stembanden 
  • Logopedie voor stemoefeningen 

Operatief

  • Fonochirurgie (glad en slank krijgen van de stembanden) 
    Fonochirurgie wordt vaak in twee keer uitgevoerd om zo de kans op verklevingen te reduceren. Na de operatie zal er ‘stemrust’ gehouden worden zodat de stembanden kunnen helen en hierna zal middels logopedie de stem weer geoefend worden. 

 

Prognose 
Reinkes oedeem is een progressieve aandoening wat betekent dat de ophoping van het oedeem toe blijft nemen. Na fonochirurgie wordt vaak een verbetering van de toonhoogte van de stem van de patiënt gezien, echter als de patiënt blijft roken zal het oedeem snel weer terugkeren en zal de stem weer in toon verlagen. De prognose is dus sterk afhankelijk van of de patiënt door blijft roken of niet. Ook moet de arts altijd alert blijven op de vergrote kans op stembandkanker als gevolg van het langdurige roken. 

 

Bronnenlijst 

  1. Simpto. Reinkes oedeem. https://www.simpto.nl/diagnose/reinkes-oedeem/ (accessed 13 April 2021). 

  2. Kellerman RD, Rakel D. Conn's Current Therapy 2021. : Elsevier; 2021. 3. Kumar P, Clark ML. Clinical Medicine, 9th ed. : Elsevier; 2017.

  3. Schot LJ, Aberson CA, Grundmeijer HGLM. Stemklachten.https://www.henw.org/artikelen/stemklachten (accessed 13 April 2021).

  4. Reinke's edema. https://en.wikipedia.org/wiki/Reinke%27s_edema (accessed 13 April 2021). 

  5. de Jongh TOH, de Vries H, Grundmeijer HGLM, Knottnerus BJ. Diagnostiek van alledaagse klachten, 4th ed. : bohn stafleu van loghum; 2016.