GRATIS VERZENDING vanaf €75,-

Home » Coschappen » Keel, neus & oor (KNO) » Larynxcarcinoom

Larynxcarcinoom

Het aantal nieuwe patiënten met een larynxcarcinoom al jaren stabiel op ongeveer 700 per jaar. 16% hiervan is vrouw. Incidentie: 5 per 100.000 mannen, 1.2 per 100.000 vrouwen. Incidentiecijfers laten een daling zien bij mannen en vrouwen. Er zijn drie subtypen: glottisch (66%), supraglottisch (305) en subglottisch (4%).
Een opvallend verschil tussen mannen en vrouwen is dat glottische carcinomen vaker bij mannen voorkomen en supraglottische carcinomen vaker bij vrouwen. De oorzaak van larynxcarcinomen is het HPV virus (16 en 18).

 

Anamnese
Patiënten met een glottische tumor presenteren zich met langer dan drie weken aanhoudende heesheid (al in vroeg stadium). Bij supraglottische tumoren zijn er vaker aspecifieke klachten zoals pijn bij slikken uitstralend naar het oor, een droge of rauwe keel (visgraat in de keel), brok in de keel, veel verslikken en meer slijmproductie. Subglottische tumoren leiden tot hoestklachten. In latere stadia kunnen symptomen zoals heesheid, obstructie van de luchtweg en slikproblemen zich voordoen. Vraag altijd naar risicofactoren, zoals roken en overmatig alcohol gebruik. Andere alarmsymptomen zijn:

  • Leeftijd > 40 jaar
  • Niet-pijnlijke zwelling
  • Lymfkliergrootte >1 cm
  • Vaste consistentie
  • Niet-mobiele zwelling
  • Supraclaviculaire locatie
  • Keelpijn uitstralend naar het oor
  • Slikklachten
  • B-symptomen

Differentiaal diagnose

  • Functionele laryngitis
  • Laryngitis (acuut of chronisch)
    • Acuut: bij virale bovenste luchtweginfectie
    • Chronisch: roken, reflux, chronische infecties 
  • Reinkes oedeem (vrouwen meer dan mannen, rokers)
  • Iatrogeen (laryngoscopie, pulmonale corticosteroïde sprays)
  • Stembandnoduli, poliepen, cysten
  • Nervus laryngeus recurrens parese

 

Lichamelijk onderzoek
KNO-onderzoek met inspectie van de mond-keelholte, palpatie van de hals. Let op mucosaleuitbreiding en beweeglijkheid van de larynxhelften. 

 

Aanvullend onderzoek
Bij patiënten boven de 50 die langer dan drie weken bestaande heesheid ervaren, dient een directe of indirecte laryngoscopie (spiegelonderzoek) plaatst te vinden om larynxcarcinoom uit te sluiten. Beeldvorming met MRI en/of CT wordt aanbevolen voor de diagnose en het opsporen van uitbreiding naar diepere structuren. De stadiëring van larynxcarcinoom wordt gedaan door middel van de TNM-classificatie, hierbij is het biopt onmisbaar. Andere opties zijn echografie van de hals en punctie van de halsklier.

 

Behandeling
Voor laaggradige glottische tumoren worden verschillende behandelopties geaccepteerd: radiotherapie a (33x2 Gy), endoscopische behandeling met CO2 laser en uitwendige partiele larynxchirurgie. CO2 lazer heeft de voorkeur. Ook bij hooggradige tumoren gaat de voorkeur uit naar functie sparende behandeling (radiotherapie of chemoradiatie). Indien een goede larynxfunctie niet verwacht wordt bij radiotherapie/chemotherapie, kan er voor een (partiële) laryngectomie gekozen worden waarna een tracheastoma en stemprothese. Bij hooggradige tumoren is er ook een indicatie voor het verrichten van een halsklierdissectie. Indien patiënt palliatief behandeld gaat worden (bij afstandsmetastasen en een WHO ≥3) wordt er ook gekozen voor radiotherapie. 
Follow-up na behandeling is minimaal drie jaar. Hiervoor bestaat een controleschema, beginnend met controle elke twee maanden. Tijdens de follow-up moet er gewaakt worden op hypothyreoïdie, aangezien de schildklier vaak geheel of gedeeltelijk in het bestralingsveld heeft gelegen.

 

Prognose
De 5-jaarsoverleving is 65%. Prognose is beter bij kleine tumoren: 85%. Ongeveer 15-30% krijgt een tweede primaire tumor.

 

Bronnenlijst

  1. Richtlijn hoofd-hals tumoren, beschikbaar via: Diagnostiek larynxcarcinoom - Richtlijn - Richtlijnendatabase, geraadpleegd 7/4/2021.

  2. Romée Snijders, Veerle Smit. Compendium Geneeskunde. Synopsis BV, vijfde druk, 2017.

  3. LJ Schot, CA Aberson, HGLM Grundmeijer. Stemklachten Huisarts&Wetenschap, beschikbaar via: Stemklachten | Huisarts & Wetenschap (henw.org), geraadpleegd 7/4/2021. 

  4. Uptodate: head and neck cancer, beschikbaar via: https://www.uptodate.com/contents/overview-of-the-diagnosis-and-staging-of-head-and-neck-cancer, geraadpleegd 7/4/2021