Adenotonsillaire hypertrofie

Adenoïden zijn de neusamandels en tonsillen zijn de keelamandelen. De verdikking (hypertrofie) hiervan gebeurt vaak samen. Er zijn nog een 3e paar amandelen: de tongamandelen (lingual). Verdikking hiervan is zeldzaam en gebeurt eigenlijk alleen bij ouderen. De amandelen hebben een functie in de afweer tegen ziekteverwekkers. Wanneer dit te veel wordt, kunnen ze in hypertrofie gaan. Mogelijk is er een genetische predispositie, maar ook endocriene, constitutionele factoren en een invloed van voeding, met name koolhydraten, zijn gesuggereerd. Het is bij kinderen de meest voorkomende oorzaak van bovenste luchtwegen obstructie.

 

Anamnese en lichamelijk onderzoek
Patiënten ervaren nasale obstructie (dus mondademhaling), luidruchtige ademhaling en snurken, typisch adenoïde gezicht (doffe gezichtsuitdrukking, open mond, verwijde en afgeplatte nasolabiale plooien en uitsteken van de  bovenste snijtanden), vergrote lymfeklieren en rhinolalia clausa. Obstructie van de nasopharynx kan leiden tot auditieve aandoeningen, aandoeningen van de neus en neusbijholten, aandoeningen van het kauwapparaat, aandoeningen van de onderste luchtwegen (chronische laryngitis, tracheitis en bronchitis), somatische effecten (dorst en verminderd eetlust) en het beïnvloeden van intelligentie en mentale ontwikkeling bij kinderen.
De hoofdsymptomen zijn chronische mondademhaling, snurken en grotere vatbaarheid voor infectie. Onderzoek door transnasale endoscopie of posterieure rhinoscopie toont de vergrote adenoïden en tonsillen.
De differentiale diagnose omvat:

  • Choanale atresie
  • Vreemde voorwerpen in de neus
  • Andere oorzaken van nasale obstructie zoals nasofaryngeale angiofibroom en kwaadaardige tumoren van de nasopharynx
  • Gebitsoorzaken uitsluiten om positionele afwijkingen van de tanden en malocclusie te verklaren.

Unilaterale verdikking moet altijd alertheid opwekken: kan maligne zijn. 

 

Figuur 1: adenoidectomie.

Bron: Behrbohm H, Nawka T, Kaschke O, Swift A. Ear, Nose and Throat Diseases.


Behandeling
Conservatieve behandeling met een verandering van klimaat, dieet, medicijnen of levensstijl verhelpt de klachten niet. Enige oplossing is eigenlijk een adenoidectomie of tonsillotomie (figuur 1): het verwijderen van de amandel. Een verdikking van de amandelen is bij kinderen altijd een indicatie voor een operatie.

 

Prognose
Heel goed; patiënten zijn vaak zeer snel weer de oude. Vooral kinderen genezen zeer snel.

 

Bronnenlijst

  1. Behrbohm H, Nawka T, Kaschke O, Swift A. Ear, Nose and Throat Diseases.