Post-partum depressie en psychische stoornissen

Depressie en angst
Zwangerschap en kraambedbehandelingen zijn gebeurtenissen die erg emotioneel zijn. Hoewel er sprake is van geluk en enthousiasme, kan depressie en angst ook plaatsvinden (vooral postpartum). Er wordt gedacht dat hormonale factoren een rol spelen, maar zijn niet de enige verantwoordelijke factor. Depressie is de meest voorkomende mood stoornis dat wordt gezien tijdens de zwangerschap, hierbij wordt ongeveer 10% mee aangedaan. Depressie komt bij voorbaat al 2 keer zo vaak voor bij vrouwen. Het ontstaat multifactorieel. Het is belangrijk om bewust te zijn van de mogelijkheid van deze stoornissen, en ook de screening en herkenning ervan. Risicofactoren zijn een persoonlijke of familiegeschiedenis van depressie, misbruik (seksueel/verbaal/fysiek) samen met een geschiedenis van persoonlijkheidsstoornissen. Ook inname van drugs draagt een risico (roken/alcholol enz). Patienten die geen adequate behandeling krijgen voor deze condities zullen falen in het zorgen voor hun zelf (en hun foetus) tijdens de zwangerschap. Kinderen met een lager gewicht worden gezien bij vrouwen met depressie. Alleen angst blijkt geen invloed te hebben op de perinatale uitkomsten. Behandeling van depressie en angst houdt in counselling en soms ook medicatie. Soms moet er verwezen worden naar de psychiatrische zorg. En het betrekken van de partner of een ander familielid kan positieve uitkomsten hebben. Alle antidepressiva blijken de placenta over te gaan, echter het absolute risico op grote congenitale afwijkingen blijft klein. Bij foetussen die tijdens de derde trimester in aanraking komen met medicatie, kan het neonatale gedrag verandert worden met restverschijnselen zoals tremor en zelden pulmonaire hypertensie. Careful counselling over de voordelen, risico’s en alternatieven  zouden gediscuseerd moeten worden met de patienten nog voordat je iets voorschrijft. 

 

Postpartum depressie 
Dit komt in varierende mate voor tijdens de postpartum periode. Het kan varieren van postpartum blues tot postpartum depressie. Ongeveer 70 tot 80% van de vrouwen voelen zich verdrietig, bang of boos binnen 2 tot 4 dagen na de bevalling. Deze postpartum blues komen en gaan door de dag heen en zijn vaak mild en verminderen binnen 1 tot 2 weken. Ondersteunende zorg en geruststelling helpen bij het verzekeren dat de symptomen zelf-beperkend zijn. 10 tot 15% van de nieuwe moeders ervaren Post Partum Depressie (PPD), dit is een wat serieuzere stoornis en hierbij is er meestal medicatie en counselling nodig. Het verschilt met blues in dat duratie en de symptomen ernstiger zijn. Deze vrouwen voelen zich verdrietig, zijn bang en hebben wanhoop die een interactie aangaan met hun dagelijkse activiteiten incl zorg voor de foetus. De symptomen gaan niet vanzelf over, maar worden juist met de week erger. Counselling en medische behandeling wordt geindiceerd. De exacte oorzaak is niet bekend van PPD, echter er zijn wel een aantal factoren die er mogelijk aan bijdragen geidentificeerd. De hormonale fluctuaties die na de geboorte van het kind plaatsvinden kunnen depressie triggeren bij sommige vrouwen. Vrouwen met een persoonlijke of familiegeschiedenis van depressie of angst hebben meer kans om PPD te ontwikkelen. Acute stressors kunnen ook bijdragen aan de ontwikkeling van PPD, zoals plotse verlies van een familielid. Leeftijd van de moeder heeft ook een invloed, hoe jonger ze is, hoe meer kans ze heeft op het ervaren van depressie dan iemand dat ouder is. Een sterke voorspeller van PPD is echter depressie tijdens de zwangerschap. De helft van de gevallen met PPD begint met tijdens zwangerschap. PPD kan ook een verlenging zijn van een depressieve stoornis die al plaatsvond voor de zwangerschap, dan een nieuwe stoornis. Andere dingen die kunnen bijdragen:

  • Toxines
  • Leven in drukte
  • Lage sociaal-economische status
  • Lage sociale steun
  • Slechte voeding

Behandeling is specifiek voor de individu. Postpartum blues hebben geen behandeling nodig alleen, alleen steun en verzekering. Bij PPD heb je mental health counselling nodig en medicatie. Effectieve behandelingen zijn o.a. Cognitive-behavioral and interpersonal therapies. 

 

Angststoornissen
Zijn o.a fobien, obsessief-compulsieve stoornissen en gegeneraliseerde angststoornissen. Soms is counselling en medicatie nodig. Er is nog weinig bekend over de effecten van angststoornissen op de zwangerschap, echter potentiele risico’s blijken klein te zijn. Patienten met zulke stoornissen tijdens de zwangerschap zijn meer vatbaar voor PPD. 

 

Bipolaire stoornissen
Ongeveer 1% van de populatie is ermee betast. Het begint vaak laat in de volwassenheid . Preconceptionele behandeling is wijs. Er is een sterke genetische component voor bipolaire stoornissen. De manifestaties zijn o.a. manie, psychose en depressie. Sodium valproate en carbamezapine kunnen tetratogenisch zijn. Er moet een goede samenwerking zijn met de mental health professionals in het optimaliseren van de uitkomst. 

 

Postpartum psychose
De meest ernstige vorm van mentale stoornissen, het komt het meest voor als er stoornissen aanwezig waren zoals bipolair of schizofrenie. Dit is een medisch noodgeval en moet direct behandeld worden. 


Schizofrenie
Belast ongeveer 1% van de populatie en manifesteert symptomen in de vroege volwassenheid. Hierbij is er ook sprake van een sterke genetische component. Nakomeling van een koppel waarbij 1 ouder schizofrenie heeft 5 tot 10% kans op de aandoening. Uitkomst na behandeling is variabel.

 

Bronnenlijst

  1. Beckmann C. Obstetrics and gynecology. 7th edition. 2013.