Abortus

Sinds 1984 is het plegen van abortus in Nederland legaal, sinds de legalisering is er een flinke toename van het aantal abortussen onder de in Nederland woonachtige vrouwen. In 2018 werden er ruim 31.000 zwangerschappen afgebroken, 479 meer dan in 2017. 82% van de zwangerschapsafbrekingen vindt plaats in het eerste trimester, en meer dan 50% al in de eerste 7 weken. Het betreft in een overgrote deel van de patiënten de 25-35-jarigen. Een abortus kan in Nederland plaatsvinden tot 24 weken. Echter gezien de error in calculatie van ±2 weken, hanteren artsen vaak 22 weken als uiterste.

 

De situatie
Wanneer een vrouw met een abortusverzoek bij een ongewenste zwangerschap komt wordt als eerste de zwangerschap vastgesteld middels een zwangerschapstest. Daarna is het met name belangrijk om de hulpvraag te verhelderen. Er wordt informatie gegeven over de mogelijk oplossingen en er kan eventueel een verwijzing gemaakt worden. Wanneer een patiënte een positieve zwangerschapstest heeft, zijn er een drietal van mogelijkheden:

  • Patiënte twijfelt over het afbreken van de zwangerschap
  • Patiënte wil de zwangerschap uitdragen
  • Patiënte wil de zwangerschap afbreken. 

Twijfel
Indien er twijfel bestaat is het als arts heel belangrijk om je eigen gevoelens, normen en waarden zoveel mogelijk aan de kant te zetten en objectief te blijven. Door neutraal te blijven en informatie te verstrekken kan de patiënte een beter besluit nemen. Bij twijfel worden de verschillende scenario’s beschreven: het kind zelf opvoeden, tijdelijken plaatsing in een pleeggezing, afstaan ter adoptie en zwangerschapsafbreking. Naast deze scenario’s gaat de arts het gesprek aan om samen met de patiënte de hulpvraag duidelijk te krijgen. Er kan ook gekozen worden om de patiënte te verwijzen naar een team dat hierin gespecialiseerd is. In afwachting hierop worden wel al leefstijl- en voedingsadviezen gegeven. 

Zwangerschap uitdragen
Hierbij komt de patiënte regelmatig op controle om in kaart te brengen hoe het gaat en of zij nog hulp nodig heeft. 

Zwangerschap afbreken
Indien dit de wens is dient de patiënte naar een ziekenhuis of een abortuskliniek verwezen te worden. Er wordt een gesprek aangegaan waarbij onder andere gevraagd wordt naar reden van wens tot zwangerschapsafbreking, of de patiënte al voldoende na heeft kunnen denken over haar beslissing en het sociaal steunnetwerk wordt geïnventariseerd. 

 

Abortustechnieken
Er zijn verschillende soorten abortustechnieken, de voorkeur voor techniek is afhankelijk van de zwangerschapsduur. 

  • Abortuspil
    Dit kan worden uitgevoerd tot 8-9 weken amenorroeduur. Dit bestaat uit 2 soorten medicamenten. Eerst wordt mifepriston oraal toegediend, dit is een anti-progestageen. Dit zorgt voor het stoppen van groeien en afstoten van de zwangerschap. Het tweede medicijn is misoprostol en wordt na 36-48 toegediend, dit is een soort prostaglandine en deze tabletten worden vaginaal ingebracht. Dit veroorzaakt de miskraam. De abortus kan gepaard gaan met krampen, pijn en bloedverlies. Het vloeien kan tot 2-3 weken na de abortus aanhouden.
  • Dilatatie en evacuatie
    Wanneer de zwangerschap >13 weken is, kan de abortus niet meer plaatsvinden middels zuigcurettage omdat de foetus te groot wordt. 
    Hierbij wordt de cervix verweekt met misoprostol. Daarna volgt een combinatie van instrumentele verwijdering en zuigcurettage. 
    Hierbij wordt de patiënte verdoofd en de foetus in delen verwijderd. Dit vindt uitsluitend plaats in ziekenhuizen of klinieken die hiervoor een speciale vergunning hebben.

  • Zuigcurettage
    Dit kan worden uitgevoerd tot maximaal 12 weken.Hierbij wordt een dun zuigbuisje ingebracht die het vruchtblaasje en de binnenbekleding van de uterus wordt weggezorgen. Deze ingreep vindt vaak plaats onder lokale verdoving, sedatie of narcose en duurt ongeveer 15 minuten.


Figuur 1: zuigcurretage.

Bron: Thuisarts.nl. Ik ben onbedoeld zwanger: wat kan ik doen?. https://www.thuisarts.nl/abortus/ik-ben-ongewenst-zwanger.

  • Prostaglandine behandeling 
    Wanneer de zwangerschap meer dan 13 weken oud is, kan ook gekozen worden om de bevalling op gang te brengen. Hierbij worden de vliezen gebroken waardoor de foetus sterft in de uterus waarna de bevalling op gang gebracht wordt door middel van prostaglandinen. 

 

Prognose
Helaas ervaart 31% van de vrouwen spijt na het uitvoeren van een aborus. In een aantal gevallen kunnen er complicaties optreden, zoals:

  • Onvolledige abortus
  • Infectie of sepsis
  • Bloedingen

 

 

Bronnenlijst

  1. FIOM. Abortus / feiten en cijfers. https://fiom.nl/kenniscollectie/abortus/cijfers-feiten. Geraadpleegd op 19-3-2021.

  2. RIVM, ministerie VWS. Draaiboek Consult seksuele gezondheid. Hoofdstuk 12: hulp bij onbedoelde zwangerschap. Gepubliceerd op 1-11-2016. 

  3. Thuisarts.nl. Ik ben onbedoeld zwanger: wat kan ik doen?. https://www.thuisarts.nl/abortus/ik-ben-ongewenst-zwanger. Geraadpleegd op 19-3-2021