Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Dermatologie » Littekenvorming

Littekenvorming

Erytheem en hypo- of hyperpigmentatie kunnen bij alle littekens voorkomen en hebben een goede prognose, in de tijd kan het uiterlijk verbeteren. Tussen de 4 en 8 weken postoperatief zijn normale littekens het minst fraai. Na gemiddeld twee jaar is het eindresultaat bereikt. Een re-operatie ten behoeve van het litteken dient niet binnen één jaar te geschieden.
Het wordt vaak gezien bij patiënten tussen de 10 en 20 jaar oud. Daarnaast treft het vaker vrouwen dan mannen.

Hypertrofische littekenvorming
Litteken hypertrofie is het gevolg van een overdreven reactie op weefselschade waarbij overdreven proliferatie van bindweefsel (collageen en fibroblast) optreedt. Hypertrofische littekens beperken zich tot de plek van de originele wond en blijven zich tot 6-8 maanden door ontwikkelen, hierna stabiliseert het litteken zich waarna het geleidelijk in kleur en dikte afneemt. Het komt met name voor bij jonge patiënten met een donkere huidskleur, op het sternum of op de bovenarm en schouder. Mechanische factoren lijken tevens en rol te spelen, naast de oorzaak van de wond (brandwonden) en wondinfecties. 

Keloïdvorming
KeloÏd (Grieks voor 'krabbenpoot') is een vorm van overmatige littekenvorming waarbij een verdikking van het litteken optreedt die zich uitbreidt buiten de oorspronkelijk wond. Keloïd vorming kan optreden na minimale of onopgemerkte beschadiging. Deze vorm van littekenvorming verbetert niet of nauwelijks over de tijd. Tevens is er een duidelijke familiaire predispositie. Histologisch gezien wordt er een afgenomen apoptose activiteit van collageenbundels gezien en toename van bloedvaten. 

 

Anamnese
Vraag naar de periode van wond tot genezing en verandering in de tijd. Ga na of het litteken klachten geeft, zoals:

  • Jeuk
  • Pijn
  • Esthetische zorgen
  • Brandend gevoel
  • Trekkend gevoel

Ga na of er hypertrofische littekens of keloïdvorming voorkomt in de familie.

Differentiaal diagnose

  • Dermatofibroom
  • Schimmelinfectie (lobomycosis)

 

Lichamelijk onderzoek
Bepaal de omvang, kleur, functionele beperkingen en locatie van het litteken en het overtollige littekenweefsel. Neem foto’s voor dossiervorming. De Vancouver Scar Scale (VSS) is een objectieve methode om littekens te classificeren (figuur 1).

Figuur 1: de Vancouver Scar Scale (VSS).

Bron: Scar tissue [cited 2021 Jan 3]. Available from: https://www.researchgate.net/figure/Vancouver-Scar-Scale_tbl1_269188266 


Behandeling
Vóór het inzetten van behandeling dient te worden gesproken over verwachtingen en haalbare uitkomsten van behandeling. Dit is bij de patiënt namelijk soms irreëel wanneer de klachten op basis van cosmetiek zijn en zijn recidieven mogelijk.

Injecties
Triamcinolon injecties zijn de meest gebruikte behandeling van hypertrofische littekens en keloïden. Ze maken het litteken gladder en platter door de bindweefselproliferatie tegen te gaan. Door de vasoconstrictie en anti-inflammatoire werking zijn corticosteroïden ook effectief tegen pijn en jeuk. De behandeling wordt ongeveer elke 4-6 weken herhaald, de optimale totale duur van de behandeling is nog niet bepaald.  Na 5 jaar is er een kans op recidief van 50%. Bijwerkingen zijn atrofie, ulcera, hypo- of hyperpigmentatie en de ontwikkeling van teleangiëctastieën
Fluorouracil injecties (Efudix, cytostaticum) kunnen gebruikt worden samen met triamcinolon of alleen, bijvoorbeeld als corticosteroïden onvoldoende werken. Hierdoor wordt de fibroblast apoptosis aangezwengeld, daarnaast remt Efudix de productie van collageen type-1. 

Siliconenpleisters/gel
Siliconenpleister worden over intacte huid aangebracht en zouden zorgen voor hydratatie van het stratum corneum en geven occlusie. De (gel)pleisters zorgen voor verbetering van kleur en dikte van hypertrofische littekens en keloïden. 

Compressietherapie
Als compressietherapie kunnen verbanden worden gebruikt of speciale hulpmiddelen met of zonder silicone-gel. Er wordt gedacht dat door de toevoer van zuurstof te verminderen er minder proliferatie kan plaatsvinden. De druk die moet worden aangebracht ligt ergens tussen de 20-30 mmHg. 

Cryotherapie
Door het aanstippen van het litteken of zelfs intracutaan met cryochirurgie vloeibaar stikstof aan te brengen kan het volume van de littekens met 50-60% verbeteren. Nadelen zijn post-inflammatoire hyperpigmentatie, met name bij het aanstippen kan dit voorkomen, meer bij een donker gekleurde huid. 

Excisie
Chirurgische behandeling van keloïden geeft een tot 100% kans op recidief en is daarom niet de eerste keus behandeling. Als andere behandelingen niet aan slaan kan chirurgische behandeling wordt gecombineerd met corticosteroïden, fluorouracil, imiquimod (immunomodulerend middel), cryotherapie of postoperatieve radiotherapie. 

 

Prognose 
Keloïden zijn benigne littekens voorkomend uit gestoord wondgenezing. De behandeling is primair gericht op symptoombestrijding en esthetische bezwaren. 

 

Bronnenlijst

  1. Ledon JA, Savas J, Franca K, Chacon A, Nouri K. Intralesional treatment for keloids and hypertrophic scars: a review. Dermatol Surg. 2013 Dec;39(12):1745-57. doi: 10.1111/dsu.12346. Epub 2013 Nov 13. PMID: 24299571.
  2. Gold MH. Topical silicone gel sheeting in the treatment of hypertrophic scars and keloids. A dermatologic experience. J Dermatol Surg Oncol. 1993 Oct;19(10):912-6. doi: 10.1111/j.1524-4725.1993.tb00978.x. PMID: 8408909.
  3. McGinty S, Siddiqui WJ. Keloid. [Updated 2020 Aug 16]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507899/
  4. Mahdavian Delavary B, van der Veer WM, Ferreira JA, Niessen FB. Formation of hypertrophic scars: evolution and susceptibility. J Plast Surg Hand Surg. 2012 Apr;46(2):95-101. doi: 10.3109/2000656X.2012.669184. PMID: 22471257.
  5. Huidziekten.nl. 2020. Keloid En Littekenhypertrofie. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ktxt/Keloid.htm> [Accessed 17 December 2020].