Voor 23:59 besteld = binnen 24 uur verzonden*!

Home » Coschappen » Dermatologie » Contacteczeem

Contacteczeem

Dit soort eczeem kent verschillende soorten. Denk hierbij aan allergisch contacteczeem, ortho-ergisch contacteczeem of luierseczeem. Het is vaak een recidiverende eczeem.

Allergisch contacteczeem

Dit is eczeem dat ontstaat daar waar het contact tussen huid en antigeen plaatsvindt (figuur 1).

Epidemiologie
30% van de volwassenen is allergisch voor nikkel. Andere vaak voorkomende allergie is antibiotica in crème en zalven. 

Etiologie en pathogenese
Het is een type 4 hypersensitieve reactie op een allergeen dat de huid binnendringt. De reactie treedt pas op na een sensibilisatie voor dit antigeen. De duur hiervan is 10 tot 14 dagen. Na sensibilisatie kan na contact met het allergeen binnen enkele uren tot dagen contacteczeem ontstaan. Contactallergeen bindt dan aan Langerhanscel, die een  allergeen presenteert aan Th cellen, waarna T lymfocyten migreren naar epidermis: ontstaan lokale ontstekingsreactie.

Anamnese en lichamelijk onderzoek

  • Oorzaak volgens patiënt nagaan, beroeps-, hobby-, en verzorgingsmaterialen nagaan
  • Uitlokkende factor nagaan: latex, medicatie, rubber, hout of make-up
  • Voorkeurslocaties: handen (handrug)  en voeten.
  • In acute fase: erytheem, vesikels, bullae en jeuk
  • Onscherp begrensd tot matig begrensde eruptie
  • Eczeem waar huid het dunst is (bijvoorbeeld oogleden)
  • Bij lokalisatie in gelaat: denken aan zonlicht, cosmetica, planten


Figuur 1: verschillende soorten contacteczeem.

Bron: Huidziekten.nl. 2020. Zakboek Dermatologie - Alfabetische Indeling. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/alfabet/alfabetframe.htm> [Accessed 30 December 2020].

Aanvullend onderzoek
Epicutane plaktest kan worden uitgevoerd, hierbij wordt een internationaal gestandaardiseerde reeks onderzocht. Verder kan een onderzoek met kaliumhydroxide (KOH) of kweken plaatsvinden om bacteriën of schimmels aan te tonen. Tot slot kan een biopt van de huid worden genomen.

Behandeling
Gericht op het aantonen van de allergeen en vermijden hiervan. Een sterke corticosteroïd klasse 3-4 kan gebruikt worden in de acute fase. Daarnaast antihistaminicum worden gegeven voor jeuk-klachten. Andere opties zijn bijvoorbeeld fototherapie, dieet, disulfiram en immunosuppressie.

 

Ortho-ergisch contacteczeem (irritant contact dermatitis)

Dit is een irritatief contacteczeem (figuur 2) en het is een variant van contacteczeem waarbij het huidbeeld ontstaat door directe irritatie van de huid door chemische, fysische of mechanische invloeden, bijvoorbeeld door overmatig watercontact of zeep.

Figuur 2: ortho-ergisch contacteczeem aan de knokkels en vingers.

Bron: Huidziekten.nl. 2020. Zakboek Dermatologie - Alfabetische Indeling. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/alfabet/alfabetframe.htm> [Accessed 30 December 2020].


Epidemiologie
Dit soort eczeem komt veel voor bij mensen die beroepsmatig veel nat werk verrichten

  • Huisvrouwen
  • Kappers
  • Schoonmakers
  • Verpleegkundigen

Hierbij zijn water, zeep en schoonmaakmiddelen dan de boosdoeners

Etiologie en pathogenese
Te frequent wassen met water en zeep zorgt voor uitdroging, waarbij het risico op ontstaan van irritatief contacteczeem is.

Anamnese

  • Plaats: vaak aan handpalmen en volaire zijde vingers
  • Droge huid met mild erytheem en lichte schilfering
  • Bij voortdurende inwerking van exogene factoren ontstaan pijnlijke kloven en krijgt eczeem een chronisch karakter = eczema hyperkeratoticum et rhagadiforme

Behandeling
De reeds beschadigde huid zo vet mogelijk houden met zalven en indifferente crèmes. In het begin kan het eczeem bestreden worden met een lokaal corticosteroïd. Ook wordt geadviseerd ter vermijden van irritatieve stoffen 

 

Luierseczeem (dermatitis ammoniacalis)

Epidemiologie
Komt bij ongeveer 10-35% van de kinderen voor in de eerste levensjaren (figuur 3)Bij ouderen komt dit vooral bij incontinentie voor. Er wordt een piek gezien bij baby's van 9-12 maanden.

Etiologie
Het kent een verscheidene aantal risicofactoren, zoals:

  • Maceratie
  • Langdurig contact met urine en ontlasting
  • Topische voorbereidingen
  • Meer dan 3 diarree-ontlasting per dag
  • Bijwerkingen van orale antibiotica
  • Tekenen van biotinedeficiëntie

Figuur 3: luierseczeem aan de billen van een baby.

Bron: Huidziekten.nl. 2020. Zakboek Dermatologie - Alfabetische Indeling. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/alfabet/alfabetframe.htm> [Accessed 30 December 2020].


Pathogenese
Onvoldoende verwisseling van luiers en vochtretentie verhogen de kwetsbaarheid van de huid. Door langdurig contact met proteolytische enzymen uit ontlasting gaat huid uiteindelijk kapot. Het eczeem wordt veroorzaakt door de inwerking van urine en ontlasting op de huid. Het gebruik van antibiotica of de aanwezigheid van diarree zijn sterk bevorderende factoren. Een extra factor die bijna altijd aanwezig is, is overgroei van Candida albicans.

Anamnese en lichamelijk onderzoek

  • Vurig erytheem met soms vesikeltjes
  • Indien langer bestaand ook squamae
  • Plooien blijven gespaard
  • Wittige gemacereerde gedeelten
  • Erythemateuze plaques
  • Soms erosies en ulceraties
  • Soms pusteltjes, zowel folliculair als niet folliculair.
  • Inspecteren of er sprake is van seborroïsch eczeem

Differentiaal diagnose
Hoe lastig het ook is, er moet altijd worden gedacht aan seksueel misbruik. Verder staat in de DDx:

  • Schimmelinfectie
  • Waterpokken
  • Schurft
  • Syfilis

Aanvullend onderzoek
Eventueel kan een KOH-preparaat worden uitgevoerd of een Candida-infectie worden aangetoond. Echter, wordt dit in de praktijk niet vaak gedaan.

Behandeling
Curatief wordt er gestart met zinkoxidesmeersel. Preventief kan de huid drooggehouden worden door middel van goed absorberende luiers die regelmatig verwisseld worden. Ook kan er lokaal  beschermende zinkolie of-crème worden aangebracht.

 

Bronnenlijst

  1. Huidziekten.nl. 2020. Zakboek Dermatologie - Alfabetische Indeling. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/alfabet/alfabetframe.htm> [Accessed 30 December 2020].
  2. Sillevis Smitt, J., Everdingen, J., Horst, H., Starink, M., Wintzen, M. and Lambert, J., 2017. Dermatovenereologie Voor De Eerste Lijn. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.