Claviculafractuur

Figuur 1: anatomie van de clavicula.

Bron: Drake RL, Wayne Vogl A, Mitchell AWM. Upper limb. (ed). Gray's Anatomy for Students, 4th ed. : Elsevier; 2020. pp. 702-711.

De clavicula (sleutelbeen) is een benige structuur met een lichte S-vorm. De clavicula creëert een verbinding tussen de thorax en de bovenste extremiteiten. De clavicula is een belangrijk bot bij de functie van de schouder. De clavicula staat mediaal in verbinding met het manubrium sterni, de eerste rib en met de andere clavicula (figuur 1). Lateraal staat de clavicula in verbinding met het acromion en de processus coracoideus (figuur 1). Deze verbindingen worden gevormd via gewrichten en ligamenten. Middels deze verbindingen wordt er niet alleen stevigheid gecreëerd, maar ook beweging mogelijk gemaakt.

Epidemiologie
De clavicula breuk komt vaak voor. 2,6%-10% van alle breuken zijn clavicula breuken. De incidentie bij vrouwen is 39/100.000 en bij mannen 71/100.000. De laatste jaren loopt de incidentie steeds meer op als gevolg van de verhoogde populariteit van de e-bike. 

Etiologie
Breuk van het sleutelbeen als gevolg van hoogenergetisch trauma op de clavicula en/of de schouder(blad). 

Pathogenese
Clavicula breuken zijn op te delen in drie groepen volgens de classificatie van Robinson (figuur 2): 

  • Groep 1, 5-8%: Mediale fractuur (mediale 1/5e deel; Mediaal van een verticale lijn getekend vanuit het centrum van de eerste rib) 
  • Groep 2, 80-85%: Midschacht fractuur (tussenliggende 3/5e deel)
  • Groep 3, 10-15%: Laterale fractuur (laterale 1/5e deel; Lateraal van een verticale lijn getekend op de basis van het processus coracoideus) 

Verdere subverdeling kan als volgt:

  • A: Niet-gedisloceerd 
  • B: Gedisloceerd 
  • 1: Extra-articulair 
  • 2: Intra-articulair

De grotere meerderheid van de patiënten hebben een groep 2-fractuur waarbij het middelste 3/5e deel is aangedaan.

Figuur 2: classificatie van Robinson.

Bron: Kihlström, C., Möller, M., Lönn, K., & Wolf, O. (2017). Clavicle fractures: epidemiology, classification and treatment of 2 422 fractures in the Swedish Fracture Register; an observational study. BMC Musculoskeletal Disorders, 18(1).doi:10.1186/s12891-017-1444-1 

 

Anamnese 

Bij de anamnese vraag je naar: 

  • Hoe de klachten ontstaan zijn en eventuele trauma
  • Als de patiënt gevallen is, hoe de patiënt terecht gekomen is
  • Pijn (mogelijk al zichtbaar aan de patiënt (antalgische houding))
  • Functie van de schouder/bovenste extremiteit (functio laesa)
  • Voorgeschiedenis (eerder breuken) 
  • Wanneer het gebeurd is 
  • De locatie van de klacht 
  • Of er sprake is van uitstraling 

Alarmsymptomen waarbij extra voorzichtigheid is vereist, zijn:

  • Geen gevoel/tintelingen in de bovenste extremiteit 
  • Bloedverlies 

Differentiaal diagnose 

  • Clavicula breuk 
  • Luxatio articulatio humeri 
  • Luxatio articulatio acromioclavicularis 
  • Contusio schouder 
  • Subcapitale humerus fractuur 
  • (Bovenste) Costa fractuur 

 

Lichamelijk onderzoek 

  • Inspectie staande patiënt 
  • Symmetrie, contouren, zwelling 
  • Inspectie clavicula beiderzijds 
  • Symmetrie, contouren zwelling 
  • Palpatie clavicula beiderzijds 
  • Discontinuïteit 
  • Bewegingstesten 
  • Actief 
  • Passief 
  • Sensibiliteit bovenste extremiteit 
  • Pulsaties bovenste extremiteit 
  • Capillaire refill vingers 

Bij het lichamelijk onderzoek van een clavicula breuk wordt vaak gezien:

  • Afwijkende stand van de clavicula (rechts/links verschil)
  • Abnormale beweeglijkheid van twee botstukken ten opzichte van elkaar.
  • Crepitaties 
  • Antalgische houding van de arm aan de aangedane zijde

Aanvullend onderzoek 

  • X-Clavicula AP 

Overweeg: 

  • CT-Angio (Vaatschade) 
  • X-Thorax (Pneumothorax, bovenste rib fracturen) 
  • X-Schouder (Overige pathologie schoudergebied) 

Behandeling 
Conservatief

  • Mitella of dubbele sling 
  • Adequate pijnstilling 
  • Controle na één week; Functiecontrole en uitleg slingeroefeningen - Instructie: eerste 2-3 weken arm niet meer dan 90 graden abduceren - Na 6-10 weken herstart kracht training en fysieke arbeid 

Chirurgisch

  • Osteosynthese middels open repositie interne fixatite (ORIF) 
  • Vorm van operatie afhankelijk van type breuk (figuur 3) 

Indicaties chirurgische behandeling

  • -Absoluut 
    • Letsel van de vaatzenuwstreng 
    • Open fracturen 
    • Bedreigde huid door fractuur einde 
    • Bij aanwezigheid van homolaterale scapula hals fractuur met dislocatie 
  • Relatief 
    • Gedisloceerde mid schachtfracturen (Robinson: 2B1 en 2B2) 
    • Fractuur met 3 of meer fragmenten 
    • Extreme pijnklachten 
    • (Top)sporters 
    • Pseudartrose met klachten 

Prognose 
Een breuk van de clavicula is bijna altijd een gemakkelijk genezende botbreuk zelden treden er complicaties op. De genezing van het bot duurt +/- 6-12 weken. Het herstel van de functie duurt daarentegen +/- 3-6 maanden. Een goed herstel van de functie is bij: 

  • 6 weken: 83,6% 
  • 3 maanden: 93,8% 
  • 12 maanden: 96,6%

 

Bronnenlijst

  1. Kihlström, C., Möller, M., Lönn, K., & Wolf, O. (2017). Clavicle fractures: epidemiology, classification and treatment of 2 422 fractures in the Swedish Fracture Register; an observational study. BMC Musculoskeletal Disorders. 18(1).doi:10.1186/s12891-017-1444-1 
  2. Verhaar JAN, van Mourik JBA, Bessems JHJM, Bulstra SK, Castelein RM, van Daele PLA, et al.. Leerboek orthopedie, 4th ed. : bohn stafleu van loghum; 2019. 4. Postacchini F, Gumina S, De Santis P, Albo F (2002) Epidemiology of clavicle fractures. J Shoulder Elbow Surg 11(5):452–456
  3. Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie. Clavicula fractuur - sleutelbeen breuk. https://www.trauma.nl/pub/letsel/het-gebroken-sleutelbeen (accessed 10 April 2021).
  4. Medics 4 Medics. Schouder: claviculafracturen. https://www.medics4medics.com/nl/traumatologie/fracturen/schouder-claviculafractur en (accessed 10 April 2021). 
  5. Traumachirurgen Heelkunde Friesland. Clavicula fractuur: http://www.traumaprotocol.nl/index.php/bovenste-extr/claviculafractuur (accessed 10 April 2021). 
  6. Sprakel J. MIDSCHACHT CLAVICULAFRACTUUR. http://www.surgeryassistant.nl/artikel.php?actie=17&Anumberid=2#7 (accessed 10 April 2021).
  7. Drake RL, Wayne Vogl A, Mitchell AWM. Upper limb. (ed). Gray's Anatomy for Students, 4th ed. : Elsevier; 2020. pp. 702-711.