GRATIS VERZENDING vanaf €75,-

Schildkliercarcinoom

Schildklierkanker is een zeldzame aandoening met een incidentie van 2-4.5:100.000 per jaar. De aandoening komt vaker voor bij vrouwen dan mannen, met een verhouding van 3:1. Naast het vrouwelijk geslacht is eerdere blootstelling aan straling in de hoofd/hals regio een risicofactor voor het ontwikkelen van schildklierkanker, dit geldt ook voor bepaalde genetische syndromen. 
Drie van de vier patiënten hebben een papillair schildkliercarcinoom en een van de vier patiënten heeft een folliculair schildkliercarcinoom (figuur 1). Af en toe gaat het om een medullair schildkliercarcinoom of anaplastisch schildkliercarcinoom.

Figuur 1: overzicht van de verschillende soorten schildkliercarcinomen.

Bron: CUSABIO. 2021. About Thyroid Tumor, This Information You Must Know! - Cusabio. [online] Available at: <https://www.cusabio.com/c-20962.html> [Accessed 26 March 2021].

 

Typen schildkliercarcinoom

  • Papillair: gedifferentieerd, uitgaande van het schildklierepitheel. Kan jodium opnemen en thyreoglobuline produceren (voorloper van schildklierhormonen). Komt het meest voor op een leeftijd tussen de 10-60 jaar. Gemiddelde 10-jaarsoverlevingskans is meer dan 90%.
  • Folliculair: gedifferentieerd, uitgaande van het schildklierepitheel. Kan jodium opnemen en thyreoglobuline produceren (voorloper van schildklierhormonen). Komt het meest voor op een leeftijd tussen de 30-70 jaar. Gemiddelde 10-jaarsoverlevingskans is meer dan 70%.
  • Anaplastisch: ongedifferentieerd, uitgaande van het schildklierepitheel. Komt het meest voor op een leeftijd van 65 jaar en ouder. Gemiddelde 10-jaarsoverlevingskans is minder dan 5%.
  • Medullair: gedifferentieerd, uitgaande van de calcitonine producerede c-cellen. Komt het meest voor op een leeftijd tussen de 40-60 jaar. Gemiddelde 10-jaarsoverlevingskans is 50- 70%.

Papillaire en folliculaire carcinomen van de schildklier groeien langzaam, maar kunnen lokaal verspreiden. Zowel lymfeklier als afstandsmetastasen kunnen ook gevonden worden, waarbij de longen en botten de meest voorkomende plaatsen van metastasering zijn. Het anaplastische schildkliercarcinoom is snelgroeiend en agressief. 

 

Anamnese en lichamelijk onderzoek
Ongeveer 90% van de patiënten presenteert zich met een schildkliernodus, 5% met cervicale lymfadenopathie. Ook kan de eerste presentatie door klachten ten gevolge van afstandsmetastasen zijn (long/bot/hersenen/lever). De schildkliernodus is in het geval van een carcinoom een pijnloze, vaste zwelling (groter/gelijk aan 1.5 cm) in de hals die met het slikken meebeweegt. Naast heesheid of een verandering van de stem, kan ook benauwdheid door luchtwegvernauwing een symptoom zijn. Belangrijk in het lichamelijk onderzoek is het palperen van de schildklier en de lymfeklieren in de cervicale regio van de patiënt. 

 

Aanvullend onderzoek
Het aanvullend onderzoek kan bestaan uit bloedonderzoek, echografie, punctie (fine needle aspiration), CT-scan, MRI-scan en PET-scan. Hierbij is het verrichten van de punctie belangrijk voor het vaststellen en eventueel bepalen van het type kanker. Beeldvorming wordt gebruikt om de tumor en eventuele metastasen in kaart te brengen. De stadiëring van schildklierkanker wordt gedaan door middel van de TNM-classifiactie. 

 

Behandeling
De primaire behandeling van schildklierkanker is chirurgisch. Voor lokale ziekte zal dit in de meeste gevallen bestaan uit een totale thyreoidectomie, een hemithyreoidectomie is echter ook een optie in sommige gevallen. Voor verder gevorderde ziekte kan een halsklierdissectie bijvoorbeeld ook nodig zijn. Er is geen indicatie voor het verrichten van een schildwachtklierbiopsie bij patiënten met een gedifferentieerd schildkliercarcinoom. Na de thyreoidectomie wordt bij jodiumgevoelige tumoren ook radioactief jodium ingezet als ablatietherapie. 
Tijdens de follow-up kan TSH gestimuleerd thyreoglobuline dienen als een tumormarker (papillair/folicullair carcinoom). Verhoogde thyreoglobuline insinueert een recidief, waarna een totale bodyscan met radioactief jodium gedaan zal worden. Bij het medullair carcinoom kan de calcitonine spiegelbepaling een deel uitmaken van de follow-up. 

 

Prognose
De algemene prognose van schildklierkanker is erg goed, de gemiddelde vijfjaarsoverleving is 83%. Bij 15-35% van de patiënten wordt een locoregionaal recidief/ worden afstandsmetastasen gevonden. 



Bronnenlijst

  1. Clark M, Kumar P. Kumar & Clark clinical medicine. Edinburgh: Elsevier Saunders; 2016.

  2. Romée Snijders, Veerle Smit. Compendium Geneeskunde. Synopsis BV, vijfde druk, 2017.

  3. Richtlijn schildkliercarcinoom, beschikbaar via:https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/schildkliercarcinoom/algemeen.html, geraadpleegd 16/03/2021. 

  4. Schildklierkanker: over de ziekte, beschikbaar via: https://www.umcg.nl/-/schildklierkanker-over-de-ziekte, geraadpleegd 16/03/2021. 

  5. Thyroidcancer, beschikbaar via: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thyroid-cancer/symptoms-causes/syc-20354161, geraadpleegd 16/03/2021.

  6. Schildklierkanker, beschikbaar via: https://www.amc.nl/web/specialismen/kanker-cancer-center-amsterdam/oncologie-1/schildklierkanker-1.htm, geraadpleegd 16/03/2021.