Always laugh when you can, it is cheap medicine.

Endometriumcarcinoom

Etiologie en epidemiologie
Kanker van het baarmoederlichaam ontwikkelt meestal uit de binnenste slijmvlieslaag van de baarmoeder, dit vormt dan een endometriumcarcinoom. Dit is een van de meest voorkomende soorten kanker van de vrouwelijke geslachtsorganen. De diagnose wordt in Nederland ruim 1500 keer per jaar gesteld, elk jaar overlijden er gemiddeld 400 vrouwen aan de gevolgen van endometriumcarcinoom.  De ziekte komt vooral voor op oudere leeftijd, zelden voor het 40ste levensjaar en gemiddeld vanaf 65 jaar. 

Over de etiologie is relatief weinig bekend. Tot risicofactoren behoren:

  • Langdurige of excessieve oestrogene stimulatie, welke kan leiden tot endometriumhyperplasie met uiteindelijk atypie en carcinoom:
    • Endogeen: hogere leeftijd, nullipariteit, anovulatoire cycli, late menopauze en obesitas
    • Exogeen: oestrogeensuppletie, tamoxifen
  • Genetische predispositie

Bij de meeste vrouwen wordt de tumor relatief snel ontdekt door de klachten die optreden. De volgende stadia voor endometriumcarcinoom worden gebruikt:

  • Stadium 1: Tumor bevindt zich in de uterus (dit is in 85% van de gevallen zo)
  • Stadium 2: Invasie in de cervix
  • Stadium 3: Groei buiten de baarmoeder, door de baarmoederwand heen
  • Stadium 4: Ingroei in lymfeklieren of andere organen in de buik, of eventueel verdere verspreiding in het lichaam. 

 

Anamnese

Ongeveer 75% van de patiënten zijn postmenopausaal. Bij anamnese let je vooral op klachten van maligniteit (koorts, afvallen, nachtzweten) en specifieke klachten, verder is familieanamnese belangrijk in het voorkomen van maligniteiten (vooral endometrium- en coloncarcinomen) en de leeftijd van diagnose. Klachten die vaak optreden zijn ongewoon vaginaal bloedverlies, bijvoorbeeld na de overgang. Dit wordt wel eens verward met plotseling terugkeren van de menstruatie, deze bloedingen moeten dus altijd serieus worden genomen. Vaak is er sprake van cyclusstoornissen, zoals dysmenorroe of spotting. Naast bloedverlies kan er sprake zijn van abnormale afscheiding. 

Differentiaal diagnose

 

Lichamelijk onderzoek en aanvullend onderzoek

Bij gynaecologisch onderzoek wordt een inwendig vaginaal onderzoek gedaan, meestal is een tumor niet zichtbaar. Uit de baarmoederholte kan weefsel worden geschraapt voor weefselonderzoek, hierbij kan gebruik worden gemaakt van transvaginale echografie. Als endometriumcarcinoom wordt vastgesteld volgt er een MRI-scan, om stadiëring van het carcinoom vast te kunnen stellen. 

 

Behandeling

Aangezien endometriumcarcinoom vaak in een vroeg stadium wordt ontdekt is verwijdering van de uterus en ovaria meestal voldoende, dit vindt plaats tijdens een hysterectomie. Bij ongunstige kenmerken worden ook de lymfeklieren in de buurt van de baarmoeder verwijderd. 

Als na de operatie kankercellen kunnen zijn overgebleven kan er inwendige radiotherapie worden verricht. Ook uitwendige radiotherapie is mogelijk en wordt gegeven bij tumoren met ongunstige weefselkenmerken en bij patienten waarbij de lymfeklieren niet verwijderd kunnen worden.

Bij indicatie palliatieve systemische therapie kan chemotherapie evenals hormoontherapie (bij tumor met progesteron receptor) worden ingezet.

 

Prognose

De 5-jaars overleving van endometriumcarcinoom is als volgt:

  • Stadium I: 86%
  • Stadium II: 66%
  • Stadium III: 44%
  • Stadium IV: 16%

 

Bronnenlijst 

  1. Oncoline.nl. 2020. Oncoline. [online] Available at: <https://www.oncoline.nl/endometriumcarcinoom> [Accessed 17 December 2020].
  2. Amc.nl. 2020. Endometriumcarcinoom (Baarmoederkanker). [online] Available at: <https://www.amc.nl/web/specialismen/kanker-cancer-center-amsterdam/oncologie-1/endometriumcarcinoom-baarmoederkanker.htm> [Accessed 17 December 2020].
  3. St. Antonius Ziekenhuis. 2020. Baarmoederslijmvlieskanker (Endometriumcarcinoom). [online] Available at: <https://www.antoniusziekenhuis.nl/baarmoederslijmvlieskanker-endometriumcarcinoom> [Accessed 17 December 2020].
  4. Oncoline.nl. 2020. [online] Available at: <https://www.oncoline.nl/uploaded/pdf/alle%20Bijlagen%20bij%20richtlijn%20Endometriumcarcinoom.pdf> [Accessed 17 December 2020].