Always laugh when you can, it is cheap medicine.

Cervixcarcinoom

Etiologie en epidemiologie
Er zijn ongeveer 750 nieuwe gevallen van cervixcarcinoom in Nederland per jaar, dit gaat meestal om vrij jonge vrouwen tussen de 35 en 35 jaar oud. Hierbij is er een tumor aanwezig in het onderste, smalle deel van de baarmoeder. Cervixcarcinoom ontstaat erg langzaam, waarbij er vaak weinig klachten aanwezig zijn. Er zijn twee soorten baarmoederhalskanker:

  • Plaveiselcelcarcinoom (meest voorkomend)
  • Adenocarcinoom (minder voorkomend, maar snellere metastasering)

Cervixcarcinoom ontstaat meestal door een langdurig aanwezige infectie met HPV-virus, die het voorstadium van baarmoederhalskanker kan veroorzaken: CIN (cervicale intra-epitheliale neoplasie). Bij CIN kunnen de afwijkende cellen uiteindelijk veranderen in kankercellen. Wanneer cervixcarcinoom niet tijdig wordt herkend of behandeld kan deze uitgroeien in de bekkenbodem, vagina of baarmoeder. Daarna kan de tumor zit uitbreiden in de blaas, endeldarm, of buikholte en uiteindelijk metastaseren. Om cervixcarcinoom vroeg op te kunnen sporen wordt het bevolkingsonderzoek ingezet, waarbij een uitstrijkje wordt gemaakt om zo cervixcarcinoom of een voorstadium hiervan in kaart te kunnen brengen. Een cervixcarcinoom wordt door middel van de TNM-classificatie in FIGO stadia ingedeeld (figuur 1).

Figuur 1: FIGO-stadiëring.

FIGO-stadiƫring cervixcarcinoom.

Bron: Rizzo A, Nannini M, Astolfi A, Indio V, De Iaco P, Perrone A et al. Impact of Chemotherapy in the Adjuvant Setting of Early Stage Uterine Leiomyosarcoma: A Systematic Review and Updated Meta-Analysis. Cancers. 2020;12(7):1899.


Anamnese

In het begin is een cervixcarcinoom vaak asymptomatisch, daarom is het bevolkingsonderzoek extra belangrijk! De eerste symptomen kunnen zijn: bloedverlies tijdens vrijen, bloedverlies tussen de menstruaties door (cyclusstoornissen), afwijkende afscheiding uit de vagina. In een verdere stadium kunnen mictiestoornissen, defaecatiestoornissen, pijn in de onderbuik of rug optreden. 

Differentiaal diagnose

  • Cervicale intra-epitheliale neoplasie (CIN) 
  • Cervicale ectopie
  • Genitale wratten 
  • Cervicale poliep
  • Cervicitis
  • Granuloma inguinale 

 

Lichamelijk onderzoek en aanvullend onderzoek

Het gynaecologisch onderzoek bestaat uit inspectie en palpatie van de genitalia interna en de parametria, hierbij wordt een schatting gemaakt van de grootte van de tumor en beoordeeld of er ingroei is in de parametria en de vagina. Indien er verdenking is op doorgroei in de blaas of rectum wordt er tevens een cystoscopie respectievelijk proctoscopie uitgevoerd. Verder dient gelet te worden op vergrote klieren.

Een PAP-test kan worden afgenomen van de cervix. Dit is een manier om cervicale kankercellen te vinden. Middels een stokje veeg je de cervix om verschillende cellen te verzamelen.

MRI wordt geadviseerd bij patiënten met primair invasief cervixcarcinoom, waarbij na lichamelijk onderzoek nog twijfels zijn over invasie in de omliggende weefsels. Hierbij wordt ook direct een MRI gemaakt om eventuele lymfekliermetastasen aan te tonen. PET/CT wordt alleen op indicatie gemaakt om lymfekliermetastasen in hogere stations te tonen. 

X-thorax en beeldvorming van de nieren/ureter (echografie of CT) kunnen worden gemaakt. Pre-operatief wordt bloedonderzoek uitgevoerd, in geval van chemotherapie wil je eerst een volledig bloedbeeld (inclusief nierfunctie). 

 

Behandeling

Bij de behandeling van cervixcarcinoom wordt altijd rekening gehouden met de stadiëring en de mogelijk aanwezige kinderwens van de patiënt. Zo bestaat er een baarmoedersparende behandeling van cervixcarcinoom, aangezien de standaardoperatie voor vrouwen met cervixcarcinoom een radiale baarmoederverwijdering is. 

De behandeling met curatieve intentie bestaat primair uit chirurgie, soms in combinatie met eventueel radiotherapie of chemoradiatie. Bij cervixcarcinoom in een verder gevorderd stadium is chemoradiatie de behandeling van keuze.

 

Prognose

Door het vaccineren is er een daling in de incidentie en hiermee sterven er steeds minder vrouwen aan deze ziekte. Vrouwen met stadium 1 hebben een 3-jaars overleving van ongeveer 95%, terwijl vrouwen met stadium 4 een 3-jaarsoverleving van ongeveer 25% heeft. 

 

Bronnenlijst

  1. Kanker.nl. 2020. Baarmoederhalskanker / Cervixcarcinoom. [online] Available at: <https://www.kanker.nl/kankersoorten/baarmoederhalskanker/algemeen/wat-is-baarmoederhalskanker> [Accessed 17 December 2020].
  2. Kanker.nl. 2020. Voorstadium Van Baarmoederhalskanker / Cervixcarcinoom. [online] Available at: <https://www.kanker.nl/kankersoorten/baarmoederhalskanker/bevolkingsonderzoek-en-voorstadium/voorstadium-van-baarmoederhalskanker-cin-0> [Accessed 17 December 2020].
  3. Oncoline.nl. 2020. Oncoline. [online] Available at: <https://www.oncoline.nl/cervixcarcinoom> [Accessed 17 December 2020].
  4. Richtlijnendatabase.nl. 2020. Cervixcarcinoom - Startpagina - Richtlijn - Richtlijnendatabase. [online] Available at: <https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/cervixcarcinoom/cervixcarcinoom_-_startpagina.html> [Accessed 17 December 2020].
  5. Lumc.nl. 2020. Baarmoederhalskanker (Cervixcarcinoom). [online] Available at: <https://www.lumc.nl/org/oncologie-centrum/patienten/ziektes-en-aandoeningen/baarmoederhalskanker/> [Accessed 17 December 2020].
  6. Thuisarts.nl. 2020. Ik Heb Baarmoederhalskanker | Thuisarts. [online] Available at: <https://www.thuisarts.nl/baarmoederhalskanker/ik-heb-baarmoederhalskanker#:~:text=Vooruitzichten%20bij%20baarmoederhalskanker,3%20jaar%20leeft%2025%25%20nog.> [Accessed 17 December 2020].