Blaascarcinoom

Blaascarcinomen, of blaaskanker, zijn in >90% transitionele celcarcinomen (TCCS),  waarbij adenocarcinomen en plaveiselcelcarcinomen zeldzaam zijn in het Westen. Incidentie is ongeveer 1: 6000 patiënten/jr. met een voorkeur voor mannen: 5: 2.

 

Anamnese en lichamelijk onderzoek
Patiënten presenteren vaak aspecifiek met pijnloze hematurie, terugkerende urineweginfecties en irritatie bij het urineren. Het is verder geassocieerd met:

  • Roken
  • Aromatische aminen (rubberindustrie)
  • Chronische cystitis
  • Schistosomiasis ( verhoogde risico op plaveiselcelcarcinoom)
  • Bekkenbestraling.

 

Aanvullend onderzoek

  • Cystoscopie met biopsie is diagnostisch.
  • Urine: microscopie/cytologie (kankers kunnen steriele pyurie veroorzaken).
  • CT-urogram is zowel diagnostisch als het bieden van mogelijkheid tot stadiëring.
  • Bimanual EUA (examination under anesthesia) helpt de verspreiding te beoordelen.
  • MRI of lymfangiografie kunnen de betrokkenheid van bekkenklieren aantonen.

Stadiëring
De stadiëring (figuur 1) van de tumor wordt aangegeven op basis van hoe diep deze zit (T), of lymfeklieren zijn betrokken (N) en metastasering (M):

  • Tis: carcinoma in situ
  • Ta: tumor tot het epitheel/bindweefsel
  • T1: tumor in submucosa of lamina propria
  • T2: tumor in spier
  • T3: tumor in vet
  • T4: tumor voorbij het vet tot andere organen.

  • N0: geen lymfeklieren betrokken
  • N1-3: lymfeklieren betrokken

  • M0: geen metastase
  • M1: metastase

Figuur 1: stadiëring van blaascarcinoom.

Bron: van de Kamp M, de Reijke T. Blaascarcinoom. In: Ontwikkelingen in de oncologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2014. p. 207–17. 


Metastase
Lokaal kan het verspreiden naar bekkenstructuren, waarbij het lymfatisch naar iliacaal en para-aorta lymfeklieren kan verspreiden. Hematogeen kan het spreiden naar de lever en longen.

 

Behandeling
Geschiedt middels stadiëring van de tumor.

  • Tis, Ta of T1
    Betreft 80% van alle patiënten waarbij transurethrale resectie van een blaastumor (TURBT) wordt toegepast. Overweeg een behandeling van intravesicaal BCG (dat een niet-specifieke immuunrespons stimuleert) voor meerdere kleine tumoren of goed gedifferentieerde tumoren. Alternatieve chemotherapeutische middelen zijn onder meer mitomycine, epirubicine en gemcitabine. 5 jaar overlevingskans is 95%.
  • T2 en T3
    Radicale cystectomie is de 'gouden standaard'. Radiotherapie geeft slechtere 5 jaars overlevingskansen dan een operatie, maar spaart de blaas wel. 'Salvage' cystectomie kan worden uitgevoerd als radiotherapie mislukt, maar dit geeft wel slechtere resultaten dan primaire chirurgie. Postoperatieve chemotherapie is giftig maar effectief. Neoadjuvante chemotherapie kan de overlevingskansen verbeteren in vergelijking met cystectomie of radiotherapie alleen. Als de blaashals niet betrokken is, kan je mogelijk een orthotope reconstructie vormen in plaats van een urostoma, maar een adequate tumorklaring mag niet in gevaar worden gebracht.
  • T4
    Meestal palliatieve chemo- en radiotherapie. Chronische katheterisatie en urine-omleidingen kunnen helpen om pijn te verlichten.

Follow-up
Algemen anamnese, onderzoek van de blaasen regelmatige cystoscopie:

  • Hoog-risico tumoren: elk 3 maanden gedurende 2 jaar, daarna elke 6 maanden.
  • Laag-risico tumoren: eerste vervolg cystoscopie na 9 maanden, daarna jaarlijks.


Prognose
Dit hangt af van de leeftijd bij de operatie. De 3-jarige overleving na cystectomie voor T2- en T3-tumoren is bijvoorbeeld 60% indien 65-75 jaar oud, en daalt tot 40% indien 75-82 jaar oud (operatieve mortaliteit is 4%). Met eenzijdige bekkenklieren betrokkenheid, slechts 6% van de patiënten overleven 5 jaar. De 3-jarige overleving met betrokkenheid van bilaterale of para-aortalymfeklieren is nihil.

Complicaties

  • Cystectomie kan leiden tot seksuele en urinaire storingen.
  • Enorme blaasbloeding

 

Bronnenlijst

  1. Clark M, Kumar P. Kumar & Clark clinical medicine. Edinburgh: Elsevier Saunders; 2016.

  2. Cancer.Net. 2020. Bladder Cancer - Statistics. [online] Available at: <https://www.cancer.net/cancer-types/bladder-cancer/statistics> [Accessed 20 December 2020].