Parotitis

Parotitis (figuur 1) is een ontsteking van de oorspeekselklier, ook wel de glandula parotis. Parotitis kan ontstaan door een opstijgende infectie door een obstructie van het ductale systeem door bijvoorbeeld een structuur, speekselsteen of slijmprop die er normaal niet hoort te zitten. Staphylococcus aureus is hierbij de meest voorkomende bacterie. Door radiotherapie van het hoofd-halsgebied kan ook een parotitis ontstaan. Er kan een parotitis epidemica ontstaan door een infectie met het bofvirus, bof komt vaker voor in het winter- en voorjaar. 

Figuur 1: opgezwollen parotis klier.

Bron: Michaelbickford.com.au. 2021. Parotitis Treatment Melbourne | Salivary Gland Tumour Treatment Melbourne. [online] Available: https://www.michaelbickford.com.au/parotitis.html

Mensen met een hoge leeftijd, slechte mondhygiëne, slecht gereguleerde diabetes mellitus, cystic fibrosis, immuundeficiënties en uitdroging (waardoor minder secretie uit de speekselklieren en obstructie van de speekselklier) hebben een hogere kans op het ontwikkelen van een parotitis. Het syndroom van Sjörgen, een auto-immuunaandoening dat een droge mond veroorzaakt, is ook een risico voor het ontwikkelen van parotitis.

 

Anamnese en lichamelijk onderzoek
In de anamnese komt naar voren dat de parotitis plots is ontstaan en de patiënt zich algeheel ziek voelt. Patiënten hebben meestal een pijnlijke zwelling rond de parotisstreek voor en onder het oor, kauwen kan hierdoor ook pijnlijk zijn. Daarnaast kan er door de ontsteking lichte koorts ontstaan. In de anamnese van een parotitis epidemica, komt eventueel in de anamnese naar voren dat er in de omgeving van de patiënt mensen met bof zijn en de patiënt niet is ingeënt tegen het bof-virus. 
Bij lichamelijk onderzoek van het hoofd-halsgebied en de keel zal een of meerdere vergrote speekselklieren gevonden worden, deze voelen elastisch aan en doen pijn (bij bacteriële infectie). De mond kan er droog uitzien en is er een beperkte mondopening. 

 

Aanvullend onderzoek
Eventueel kan er bloed geprikt worden om zo naar de infectiewaarde te kijken, leukocyten en CPR zijn dan verhoogd. Bij het bofvirus, wat een RNA-virus is,  kan serologisch onderzoek gedaan worden. 

 

Behandeling
Bij bacteriële parotitis is er meestal een expectatief beleid met eventueel pijnbehandeling. Bij abcesvorming wordt er antibiotica gegeven en eventueel wordt het abces gedraineerd. Parotitis epidemica, ontstaan door het bof virus, kan primair preventief tegengegaan worden door de BMR-vaccinatie. Bof komt na de invoering van het BMR-vaccin nog maar minder dan 200 keer per jaar voor. 

 

Prognose
De prognose van bacteriële parotitis is goed, meestal gaat dit vanzelf weer over. Bij een bofinfectie kunnen wel complicaties optreden zoals het zeer zelden ontstaan van hersenvliesontsteking, blijvende doofheid of zaadbalontsteking bij mannen.

 

Bronnenlijst

  1. Firth J, Conlon C, Cox T. Oxford Textbook of Medicine: Oxford University Press; 2020.

  2. Bof Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)2020 [Available from: https://www.rivm.nl/bof

  3. Pandey. MWS. Parotitis. StatPearls Publishing LLC.2021.