Drukulcus

Een ulcus is een door weefselverval ontstaan oppervlaktedefect (zweer) met geringe neiging tot genezing. De etiologie van een drukulcus geeft al aan dat een drukulcus in de mond ontstaat door druk op de gingiva (tandvlees) bijvoorbeeld door een prothese (kunstgebit). Indien het gebit te strak om de processus (kaakwal) heen zit is de ulcus op deze plek waarneembaar. Een drukulcus komt veel voor, met name bij het vervaardigen van een nieuwe gebitsprothese.

 

Anamnese
Het is belangrijk uit te vragen of de patiënt wat in de mond heeft wat tegen de het tandvlees aan kan drukken: prothese, knarsbitje, hockeybitje. Een drukulcus zal uit zichzelf verdwijnen indien de oorzaak (dat wat tegen de gingiva aandrukt) enkele dagen niet in de mond aanwezig is. Wees alert op een maligniteit als de ulcus langer dan 2-3 weken aanwezig is en niet kleiner wordt.

Differentiaal diagnose

  • Aft
    • 1 á 2 dagen voorafgaand van de ulcus is er een pijnlijke, hyperemische slijmvliesverandering.
    • Kleine aften verdwijnen binnen 1 week, grotere aften hebben iets langer nodig voor genezing.
  • Traumatisch ulcus
    • Scherpe randen aan het gebit door bijvoorbeeld caries of een scherpe vulling.
    • Bijtwond
    • Bij palpatie geen induratie
  • Herpes simplex
    • Multipele laesies aanwezig? 
    • Koorts en algehele malaise?
    • Oppervlakkige zweertjes
    • Genezing 1-2 weken
  • Maligne ulcus: plaveiselcelcarcinoom
    • Alarmsymptomen: vast aanvoelende zwelling, >3 weken bestaand, geindureerd ulcus. Doorverwijzing naar Mondziekten, kaan- en aangezichtschirurg is noodzakelijk.

Figuur 1: drukulcus in de mond van een oudere patiënt.

Bron: van der Waal I. Het tandvlees en het slijmvlies van de kaakwallen. In: Mond- en kaakziekten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2015. p. 171–93. 


Lichamelijk onderzoek
Goed licht is nodig om de ulcus te beoordelen. De eventuele prothese dient te worden uitgenomen. Een drukulcus is een gezwollen gingiva met centraal een ulcerende, oppervlakkige laesie. Deze is pijnlijk bij palpatie.

 

Aanvullend onderzoek
Niet van toepassing.

 

Behandeling
De te strakke prothese dient uitgeslepen te worden door de tandarts. De drukulcus kan gemonitord worden door de tandarts. Bij twijfel over de diagnose kan de patiënt ingestuurd worden naar de afdeling Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie. Indien de patiënt bij de huisarts verschijnt is het verstandig met de tandarts te overleggen.


Prognose
Klachten van een drukulcus zijn hinderlijk en gaan vaak vanzelf weer over, of na het bijslijpen van de prothese. Het is nodig de afwijking te herkennen en vroegtijdig (zeldzame) maligniteiten op te sporen.

 

Bronnenlijst

  1. Jongh T, Vries H, Grundmeijer H. Diagnostiek van alledaagse klachten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2008.

  2. Allard R, Baart J, Waal I, Becking A, Bosgra J. Mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum; 2009.