Diverticulitis

Divertikels zijn kleine uitstulpingen van de (sub)mucosa door de spierwand richting de buikholte. Ze ontstaan op zwakke plekken in de darmwand, die bij een verhoogde druk naar buiten zullen stulpen. Naast het eten van weinig vezels speelt ook weinig lichaamsbeweging en overgewicht hierin een rol. Dit zorgt voor harde ontlasting, wat langer in de darm blijft en zorgt voor een verhoogde druk in de darm. Divertikels komen in 75% alleen in het sigmoïd voor en 15-20% in de gehele colon. Diverticulose is meestal asymptomatisch, en komt met name voor bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar. Het aantal personen met divertikels neemt toe met de leeftijd (30% van 60+'ers heeft asymptomatische divertikels). Diverticulitis is het ziektebeeld wat zich presenteert wanneer divertikels gaan ontsteken. Dit treedt op bij 10-25% van de mensen met diverticulose. De incidentie diverticulitis is ongeveer 3/1000 per jaar. Een diverticulitis kan ook een gecompliceerd beloop hebben: er treden dan complicaties als peridiverticulitis, abcesvorming of perforatie op bij de diverticulitis. De kans op perforatie is groter naarmate er meer divertikels aanwezig zijn in de darm. Een mogelijke complicatie van perforatie is peritonitis.

 

Anamnese

  • De aard, het patroon en de duur van de buikpijn
  • De invloed van beweging op de pijn (peritoneale prikkeling)
  • Koorts
  • Misselijkheid, braken
  • Defecatiepatroon
  • Relevante voorgeschiedenis
    • Diverticulose of diverticulitis 
    • Eerdere episoden met buikpijn
    • Buikoperaties
  • Chronische ziekten (inflammatoire darmziekte, DM)
  • Medicatie (m.n. immunosuppressiva, analgetica)
  • Risicofactoren:
    • Roken
    • Weinig beweging
    • Weinig vezels
    • Overgewicht
    • NSAIDs (kunnen darmwand irriteren)

Differentiaaldiagnose

  • Prikkelbaar darmsyndroom
  • Appendicitis
  • Colorectaal carcinoom
  • Gastro-enteritis
  • Obstipatie
  • Inflammatoire darmziekte
  • Pevic inflammatory disease 
  • Gynaecologische aandoening

 

Lichamelijk onderzoek

  • Algemene toestand
  • Bloeddruk en pols 
  • Onderzoek abdomen op tekenen van peritoneale prikkeling
    • Percussiepijn, drukpijn, loslaatpijn, défense musculaire
  • Bij vermoeden gynaecologische pathologie: vaginaal toucher
  • Rectaal toucher

Klachten en symptomen

Diverticulose

  • Meestal asymptomatisch
  • Vage buikpijn
  • Opgeblazen gevoel
  • Rectaal bloedverlies

Diverticulitis

  • Buikpijn en buikkrampen; vaak zit de pijn linksonder en kan de pijn zich direct hevig of eerst wat zeurend en na aantal dagen hevig presenteren
  • Koorts
  • Opgezette buik
  • Wisselend defecatiepatroon 
  • Misselijkheid, soms met braken
  • Soms bloedverlies en slijmverlies uit de anus

Gecompliceerde diverticulitis

  • Acute, hevige pijnklachten
  • Meestal in combinatie met hoge koorts.

 

Aanvullend onderzoek

  • CRP-bepaling via laboratorium of CRP-sneltest

 

Behandeling
De divertikels zelf worden in principe niet behandeld. Wel is het belangrijk dat de ontlasting soepel blijft. De beste manier om dit te doen is gezond, gevarieerd en vezelrijk te eten. Ook veel drinken en lichaamsbeweging zijn belangrijk. Het beleid bestaat dus met name uit voorlichting. Ook moet geadviseerd worden contact op te nemen bij het ontstaan van braken, rectaal bloedverlies, toename van klachten of een temperatuur hoger dan 39 °C. Eventueel kan er een medicamenteuze behandeling worden overwogen. Opties zijn dan pijnstilling zoals paracetamol (NSAID wordt ontraden vanwege gastro-intestinale bijwerkingen) en laxantia om eventuele obstipatie te verhelpen. 
Bij een hoog CRP, of andere tekenen van een gecompliceerde diverticulitis (zie hieronder) kan worden doorverwezen naar de tweede lijn. Aanvullend onderzoek wat daar verricht kan worden is:

  • Echografie
  • CT buik

Tekenen van een gecompliceerde diverticulitis, die met spoed naar een chirurg verwezen moeten worden:

  • Tekenen van peritoneale prikkeling
  • Tekenen van een ileus
  • Rectaal bloedverlies
  • Lokaal palpabele weerstand
  • Hypotensie

Bij persisterende klachten of een atypisch beloop kan een patiënt worden verwezen naar een MDL-arts voor een colonoscopie. Dit is ter uitsluiting van een carcinoom of een inflammatoire darmziekte.
Immuungecompromiteerde patiënten (diabetes, gebruik van immunosuppressiva) worden sneller verwezen naar de tweede lijn vanwege verhoogd risico op een gecompliceerde diverticulitis.

 

Prognose
Veel patiënten worden behandeld door hun huisarts. Omdat de divertikels blijvend zijn, is er een kans van 25% dat er een recidief ontwikkeld. Er is geen reden om aan te nemen dat de kans op complicaties toeneemt met het aantal recidieven.

 

Bronnenlijst

  1. Diverticulitis [Internet]. Richtlijnen.nhg.org. 2020 [cited 26 November 2020]. Available from: https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/diverticulitis#volledige-tekst-differentiaaldiagnose

  2. Jongh T, Vries H, Grundmeijer H. Diagnostiek van alledaagse klachten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2008.