GRATIS VERZENDING vanaf €75,-

Home » Coschappen » Allergologie en immunologie » Constitutioneel eczeem

Constitutioneel eczeem

Een eczeemvariant die deel uitmaakt van het atopisch syndroom: astma, rhinitis, eczeem

Epidemiologie
Atopie is een verhoogd IgE-gehalte. Er zijn echter patiënten met een normaal totaal IgE die toch atopisch zijn of atopisch eczeem hebben. De IgE spiegels kunnen bij kleine atopische kinderen nog laag zijn, en ook op latere leeftijd weer onder de normaalwaarden duiken. Daarnaast gaat het niet om de IgE moleculen die in het plasma belanden, maar om het mestcel-gebonden IgE, in de huid, longen of tractus digestivus. Atopisch eczeem is de meest voorkomende vorm van eczeem. Het komt bij 10% van de  kinderen voor. Bij 75% van de patiënt met atopisch eczeem verschijnen symptomen in het eerste levensjaar; voorkeurslocatie is dan het gelaat.

Pathogenese
Er is een gestoorde barrière van de huid leidt tot ontstaan van een droge huid waarbij constitutioneel eczeem kan ontwikkelen. Dit kan ontstaan door verandering in filaggrine-gen. Er is een type 1 hypersensitieve reactie gaande via Th2. Mogelijk speelt bij atopisch eczeem de S. Aureus een stimulerende rol in het actief houden en opvlammen van eczeem. Tot slot spelen zowel genetische als omgevingsfactoren een rol. 

 

Anamnese en lichamelijk onderzoek

  • In acuut stadium: nattend en crusteus eczeem
  • In later stadium: roodheid en schilfering, papels en papulovesikels
  • Kinderen slapen onrustig en huilen vanwege de jeuk
  • Bij 50% van de kinderen verdwijnt eczeem wanneer ze 3-4 jaar oud zijn. De atopische aanleg blijft dan wel bestaan. 
  • Voorkeurslocaties (figuur 1
    • Zuigelingen: in gelaat (dauwworm)
    • Juveniel: elleboogplooien, knieholten, polsen,enkels
    • Volwassenen: op strekzijde ellebogen en knieën, nek, gelaat, handen, regio genitalis

Figuur 1: constitutioneel eczeem op verschillende strekzijden.

Bron: Huidziekten.nl. 2020. Zakboek Dermatologie - Alfabetische Indeling. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/alfabet/alfabetframe.htm> [Accessed 30 December 2020].


Symptomen van een atopisch syndroom

  • Verlaagde jeukdrempel
  • Xerodermie (droge huid)
  • Ichthyosis levior (schubvormige schilfering van de huid)
  • Plooien van de huid onder de ogen
  • Hyperpigmentatie rond ogen
  • Laterale wenkbrauw uitval
  • Pelsmutsfenomeen (een als pelsmuts imponerende vellusbeharing langs de voorste haargrens)
  • Demografie blanche (optreden van een witte streep na krabben op de huid)

Voor de diagnose zijn volgende 2 punten nodig:

  1. Drie of meer van de volgende hoofdkenmerken
    • Pruritis
    • Typische huidafwijkingen en lokalisatie (afhankelijk van leeftijd)
    • Chronisch recidiverend beloop
    • De patiënt heeft andere atopische ziekten of atopische familieleden
  2. ÉN drie of meer van de volgende nevenkenmerken
    • Xerosis
    • Ichthyosis/hyperlineaire palmaire groeven/keratosis pilaris, keratosis follicularis
    • Positieve 'immediate-type' huidtests (intracutane tests)
    • Verhoogd serum IgE
    • Eczeem, begonnen op jonge leeftijd
    • Verhoogde gevoeligheid voor (recidiverende) huidinfecties/verminderde cellulaire immuniteit
    • Versterkte neiging tot niet specifiek hand- of voeteczeem
    • Tepeleczeem
    • Cheilitis
    • Recidiverende conjunctivitis
    • Dennie-Morgan (dubbele infra-orbitale) plooi
    • Keratoconus
    • Cataract (subcapsulair, anterior)
    • Donkere wallen onder de ogen
    • Bleekheid of roodheid van het gelaat
    • Pityriasis alba
    • Plooien in de hals
    • Jeuk bij zweten, inspanning
    • Intolerantie voor wol en vetoplossingen
    • Versterkte perifolliculaire tekening
    • Voedselallergie
    • Beloop eczeem wordt beïnvloed door omgevings/emotionele factoren
    • Witte dermografie
    • Peri-auriculair scheurtje (of anamnestisch) in de oorlel (overgang oorlel/gelaat)
    • Bij baby's droog squameuze efflorescenties aan de scheenbenen (deels cracquelé-aspect)
    • Pelsmutsfenomeen (vellus-achtige haartjes langs de haargrens)
    • Laterale wenkbrauw uitval

Verder aanvullend onderzoek is vaak niet nodig en wordt de diagnose gesteld op basis van het klinisch beeld. 

 

Behandeling

Niet-medicamenteus

  • Voorkomen dat huid uitdroogt: niet te vaak, te heet of met te veel zeep wassen, badolie gebruiken
  • Emotionele stabiliteit: psychische factoren zorgen voor verergering
  • Neutrale zalf gebruiken
  • Huis schoon en stofvrij houden

Medicamenteus

  • Lokale corticosteroïden volgens wisselschema gebruiken. Hierdoor voorkomt men gewenning. De klasse van de corticosteroïden is afhankelijk van de ernst van het eczeem
  • Bij ernstige jeuk: orale antihistaminica
  • AB indien er sprake is ivan infectie met S. aureus

 

Prognose

Dit soort eczeem kent 3 uitkomsten van mild tot ernstiger:

  1. Eczeem geneest geleidelijk en recidiveert niet meer
  2. Eczeem ontwikkelt in elleboogsplooien, knieholten, rond polsen en enkels
  3. Eczeem verdwijnt maar later ontstaan exacerbaties en remissies: Dit is vooral bij volwassenen. 

 

Bronnenlijst

  1. Huidziekten.nl. 2020. Zakboek Dermatologie - Alfabetische Indeling. [online] Available at: <https://www.huidziekten.nl/zakboek/alfabet/alfabetframe.htm> [Accessed 30 December 2020].
  2. Sillevis Smitt, J., Everdingen, J., Horst, H., Starink, M., Wintzen, M. and Lambert, J., 2017. Dermatovenereologie Voor De Eerste Lijn. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.